Marskość wątroby jest to przewlekła choroba wątroby polegająca na nieodwracalnej zmianie jej prawidłowej budowy i utracie właściwych funkcji na skutek uogólnionego uszkodzenia jej miąższu i tworzenia się tkanki bliznowatej. Na tego rodzaju uszkodzenia wątroba reaguje włóknieniem i podzieleniem miąższu na małe guzki.

Wątroba jest niezwykle ważnym organem ludzkiego organizmu i dlatego choroby w jej obrębie mają bardzo poważne następstwa. Wątroba wytwarza substancje pomagające walczyć z zakażeniami i umożliwiające krzepnięcie krwi, produkuje żółć, jest filtrem substancji toksycznych, magazynuje energię itp.

OBJAWY MARSKOŚCI WĄTROBY

Najczęstsze objawy marskości:

  • osłabienie i łatwe męczenie się (długo jest jedynym objawem choroby)
  • skłonność do częstych krwawień na skutek zmian krzepliwości krwi
  • spadek poziomu białek we krwi
  • stany podgorączkowe
  • nudności i wymioty
  • biegunki lub zaparcia
  • utrata apetytu prowadząca do utraty masy ciała
  • pobolewanie w okolicy podżebrowej i zmniejszenie libido.

Wiele osób nie wie, że ma marskość wątroby, dopóki nie wystąpią u nich powikłania, pojawiające się głównie w zaawansowanym stadium schorzenia.

Najczęstsze powikłania w przebiegu marskości wątroby:

  • żółtaczka spowodowana zwiększeniem ilości bilirubiny we krwi, czyli barwnika powstałego w niszczonych starych krwinkach czerwonych
  • świąd skóry
  • powiększenie obwodu brzucha spowodowane gromadzeniem się płynu w jamie brzusznej (tzw. wodobrzusze) zaburzenia zachowania, dezorientacja, osłabienie czynności intelektualnych, czyli tzw. encefalopatia wątrobowa
  • krwawe wymioty, smoliste lub krwiste stolce, wymioty treścią podobną do fusów spowodowane krwawieniem z przewodu pokarmowego; zmiany w wątrobie powstające w czasie marskości doprowadzają także do utrudnionego przepływu krwi przez ten narząd; dlatego w największym naczyniu dostarczającym krew do wątroby (żyle wrotnej) rośnie ciśnienie, powodując nadciśnienie wrotne; krew nie mogąc przepłynąć przez wątrobę, szuka innej drogi, aby dotrzeć do serca i kieruje się m.in. przez żyły w dolnej części przełyku; nie są one przystosowane do tak dużej ilości krwi, więc poszerzają się, stają się poskręcane, mają skłonność do pękania i krwawienia
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet
  • w związku z zaburzeniami hormonalnymi u mężczyzn może występować powiększenie piersi (tzw. ginekomastia), wypadanie włosów łonowych lub zanik jąder
  • nadciśnienie wrotne mogące prowadzić do krwawienia z żylaków przełyku
  • na brzuchu pacjenta wokół pępka mogą pojawić się poszerzone wypełnione krwią żyły o krętym przebiegu; lekarze nazywają taki objaw „głową meduzy”
  • obrzęki kończyn dolnych
  • na skórze pacjenta mogą pojawić się także naczyniaki gwiaździste, czerwone naczynka krwionośne, przypominające małe pajączki
  • pogorszenie, osłabienie działania nerek
  • wypadanie włosów
  • zapalenie otrzewnej
  • u chorych na marskość istnieje większe prawdopodobieństwo rozwoju raka wątroby.

Do lekarza należy udać się, gdy wystąpią:

  • nagła utrata masy ciała i zwiększenie obwodu brzucha
  • narastające obrzęki, np. kończyn dolnych
  • żółtaczka
  • zmiany w funkcjach intelektualnych 0 nienormalna reakcja na dotychczas przyjmowane leki
  • przedłużone krwawienia z pozornie niegroźnych ran
  • pojawienie się krwi w wymiotach lub w stolcu.

PRZYCZYNY MARSKOŚCI WĄTROBY

W 30-50% przypadków przyczyna choroby pozostaje nierozpoznana. Niemniej jednak istnieją czynniki mogące sprzyjać jej rozwojowi.

Czynniki sprzyjające rozwojowi choroby:

  • przewlekły alkoholizm, będący najczęstszą przyczyną choroby; uszkodzenie zależy również od ilości i długości okresu spożywania alkoholu
  • zapalenie wątroby; zazwyczaj chodzi o wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu B, C i D
  • marskość żółciowa wątroby – może powstać, gdy żółć (pomagająca organizmowi w trawieniu tłuszczu) produkowana w wątrobie nie może się przedostać przez drogi żółciowe do dwunastnicy; staje się tak, jeśli są one zablokowane, np. przez kamień przeniesiony z pęcherzyka żółciowego; żółć może wówczas cofać się do wątroby i uszkadzać ją
  • marskość autoimmunologiczna – powstaje, kiedy układ odpornościowy przeznaczony do walki np. z bakteriami, omyłkowo zaczyna niszczyć wątrobę
  • niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – w chorobie tej duże ilości tłuszczu gromadzą się w wątrobie, niszcząc ją i powodując marską przebudowę narządu; często związana jest z cukrzycą lub otyłością
  • niektóre wrodzone choroby genetyczne, takie jak: choroba Wilsona, mukowiscydoza, galaktozemia
  • przyjmowanie niektórych leków (np. niektóre antybiotyki, cytostatyki), toksycznych substancji przemysłowych (nitrobenzen, czterochlorek węgla, fosfor, związki arsenu) i długo trwające infekcje bakteryjne
  • alkaloidy zawarte w grzybach
  • marskość spowodowana niewydolnością serca dochodzi do zastoju krwi w wątrobie i jej uszkodzenia.

DIAGNOSTYKA MARSKOŚCI WĄTROBY

W przypadku diagnostyki bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o nadużywaniu alkoholu lub przebytym wirusowym zapaleniu wątroby. Dokładne badanie pacjenta może doprowadzić do prawidłowego rozpoznania.

Badania wykonywane w diagnostyce marskości wątroby

  • badanie krwi mogące wskazać na: niedokrwistość, obecność substancji świadczących o uszkodzeniu wątroby, nieprawidłowy poziom czynników krzepnięcia
  • badanie poziomu enzymów wątrobowych i bilirubiny
  • USG i często badanie Dopplera (określanie przepływu krwi w naczyniach wątroby) – jest wykonywane u każdej osoby z podejrzeniem marskości
  • tomografia komputerowa z podaniem dożylnie specjalnego środka kontrastowego w celu lepszego uwidocznienia badanych narządów – stosowana, gdy podejrzewa się raka wątroby
  • biopsja wątroby – badanie fragmentu tkanki pod mikroskopem, jest podstawą do rozpoznania ostatecznego marskości
  • scyntygrafia – pacjentowi podaje się specjalną substancję gromadzącą się w chorej wątrobie. Substancja ta emituje niewielkie, niewidoczne dla ludzkiego oka promieniowanie i jej nagromadzenie w organizmie jest rejestrowane za pomocą gammakamery.

LECZENIE MARSKOŚCI WĄTROBY

1. leczenie chorób, które doprowadzają do marskości wątroby (np. choroby Wilsona)

2. leczenie wodobrzusza, które można przeprowadzać kilkoma metodami:

  • ograniczenie płynów i soli w diecie
  • przyjmowanie leków moczopędnych
  • jeśli poprzednie metody są nieskuteczne, stosuje się tzw. nakłucie lecznicze, czyli upuszczenie płynu z jamy brzusznej przez jej nakłucie specjalną igłą, do której przymocowana jest rurka
  • leczenie operacyjne

3. czasami płyn znajdujący się w brzuchu może ulec zakażeniu; wówczas lekarz pobiera próbkę płynu, aby zbadać, jakie bakterie są przyczyną tego stanu i zastosować odpowiednie antybiotyki

4. leczenie encefalopatii wątrobowej:

  • stosowanie laktulozy, która zapobiega wchłanianiu z przewodu pokarmowego toksyn wpływających na pracę mózgu
  • ograniczenie białek w diecie
  • ewentualnie stosowanie antybiotyków (neomycyna lub metronidazol)

5. leczenie nadciśnienia wrotnego prowadzone operacyjnie

6. Leczenie żylaków przełyku; krwawienie z żylaków przełyku jest bardzo niebezpieczne dla życia pacjenta. Konieczna jest hospitalizacja oraz:

  • uzupełnienie utraconej krwi
  • wprowadzenie specjalnego balonu do przełyku, aby ucisnąć krwawiące żylaki (zgłębnik Sengstakena i Blakemore’a)
  • wstrzyknięcie przez lekarza w trakcie zabiegu endoskopowego do żylaka substancji, która umożliwi jego zamknięcie lub założenie na niego gumowej opaski.

Nie istnieje metoda leczenia, która byłaby w stanie cofnąć zmiany marskie powstałe w wątrobie. Można jedynie zmniejszyć szybkość postępowania choroby oraz zapobiegać i leczyć powikłania. W zasadzie jedyną szansą na przeżycie pacjenta chorego na marskość wątroby jest jej przeszczep.

W czasie zabiegu chora wątroba jest usuwana i zastępowana pasującym organem od dawcy. Możliwe jest pobranie części organu od dawcy żywego. Przeszczep jest jednocześnie jedyną metodą leczenia pojawiającej się, z niewiadomych przyczyn, w trakcie marskości, niewydolności nerek.

Obumarłe w wyniku marskości wątroby komórki nie odnawiają się. Jednak, jeżeli pacjent odpowiednio wcześnie zgłosił się do lekarza i rozpoznanie choroby nastąpiło szybko, jeszcze przed procesem bliznowacenia, a chory zrezygnował zupełnie z alkoholu, możliwe jest zwolnienie rozwoju zmian chorobowych.

Marskości nie można wyleczyć inną metodą niż wykonując przeszczep wątroby. W przeciwnym razie choroba może prowadzić do śmierci.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • ograniczyć spożywanie soli, jeśli pojawiły się obrzęki
  •  zdrowo się odżywiać i dostarczać organizmowi odpowiedniej ilości kalorii
  • aby zapobiegać zaburzeniom krzepnięcia, spożywać odpowiednią ilość białek w diecie i uzupełniać poziom witamin
  • ograniczyć ilość białek w diecie, jeśli pojawiły się zmiany w zachowaniu
  • stosować szczepienia ochronne przeciw wirusom powodującym marskość (WZW B)
  • prowadzić zdrowy tryb życia (odżywianie, aktywność fizyczna).

 NIE NALEŻY:

  • spożywać alkoholu – całkowita abstynencja
  • palić papierosów
  • spożywać potraw tłustych i ciężkostrawnych
  • dopuszczać do przypadkowych kontaktów seksualnych mogących grozić zarażeniem wirusem WZW C
  • przyjmować leków mogących dodatkowo uszkadzać wątrobę, np. paracetamolu, salicylany itp.

 

Zaparcia

Zaparcia
Zaparcia to zbyt rzadko oddawany stolec lub oddawanie ze znacznym wysiłkiem twardego stolca. Po defekacji (akt oddania kału) pozostaje uczucie ...
Czytaj Dalej

Choroba uchyłkowa

Choroba uchyłkowa
Choroba uchyłkowa polega na obecności w przewodzie pokarmowym charakterystycznych, nieprawidłowych zagłębień. Mogą być one nabyte (najczęstsze) lub wrodzone (bardzo rzadkie) ...
Czytaj Dalej

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki
Zapalenie trzustki jest chorobą, której istotą jest powstanie nieodwracalnych zmian w miąższu narządu, początkowo z upośledzeniem funkcji zewnątrzwydzielniczej (soki trawienne), ...
Czytaj Dalej

Przepuklina

Przepuklina
Przepukliną nazywa się nieprawidłowe przemieszczenie się narządów, ich części lub tkanek poza jamę ciała, w której normalnie się znajdują. Objawem ...
Czytaj Dalej