Żółtaczka oznacza żółte zabarwienie skóry, twardówek oczu i śluzówek, spowodowane odkładaniem się w tkankach zwiększonej ilości bilirubiny. Żółtaczka jest jedynie objawem, mogącym świadczyć o bardziej lub mniej niebezpiecznej chorobie.

OBJAWY ŻÓŁTACZKI

  • wyraźna żółtaczka pojawia się dopiero, gdy ilość bilirubiny we krwi przekroczy określony poziom; poniżej tej granicy ślady zażółcenia można znaleźć tylko na twardówkach i błonach śluzowych
  • żółtaczka może mieć różną gamę kolorów, od żółtego aż po brązowy
  • najwcześniej widoczne jest zażółcenie na białkówkach oczu chorego
  • pojawienie się ciemniejszych stolców (w żółtaczce przed wątrobowej)
  • odbarwienie stolców i pociemnienie moczu (w żółtaczce wątrobowej i poza wątrobowej).

PRZYCZYNY ŻÓŁTACZKI

Bilirubina powstaje ze starych zniszczonych krwinek czerwonych. Hemoglobina w nich zawarta, odpowiadająca za transport tlenu we krwi, podlega stopniowym przemianom aż do bilirubiny. Za usuwanie bilirubiny z krwi odpowiada wątroba, w której zachodzi proces łączenia jej z glukuronianem i wydzielania do żółci. Ta z kolei wydalana jest do przewodu pokarmowego poprzez drogi żółciowe i wspólne ujście z przewodem trzustkowym.

Bilirubina przed połączeniem z glukuronianem nazywana jest wolną lub nie związaną, a po tym procesie bilirubiną związaną. Zakłócenie na jakimkolwiek z etapów eliminacji bilirubiny może spowodować jej nadmierne gromadzenie i żółtaczkę.

RODZAJE ŻÓŁTACZKI

1. Żółtaczka przedwątrobowa (przyczyna leży w etapach zachodzących przed wątrobą)

  • nadprodukcja bilirubiny w przypadku przedwczesnego i zbyt dużego rozpadu krwinek (hemoliza)
  • nadmierne wytwarzanie bilirubiny w układzie siateczkowo-śródbłonkowym w przebiegu sferocytozy wrodzonej (jest to choroba polegająca na nieprawidłowej budowie krwinek czerwonych).

2. Żółtaczka wątrobowa (przyczyna leży w wątrobie), spowodowana jest licznymi czynnikami uszkadzającymi wątrobę

  • upośledzone wychwytywanie i sprzęganie bilirubiny przez wątrobę (np. w żółtaczce noworodków, zespole Gilberta itp.).

Czynniki uszkadzające wątrobę:

  • marskość wątroby
  • toksyczne uszkodzenie wątroby alkoholem, toksynami grzybów czy lekami (paracetamol, barbiturany)
  • nowotwory wątroby i chłoniaki
  • zakażenia; najczęściej wirusowe zapalenia wątroby, rzadziej bakteryjne
  • ropnie wątroby
  • choroby układu krążenia, np. niewydolność krążenia.

Żółtaczka ciężarnych jest także postacią żółtaczki wątrobowej spowodowaną zmianami hormonalnymi.

3. Żółtaczka poza wątrobowa (przyczyna leży poza wątrobą), związana jest z utrudnionym odpływem żółci do wątroby.

Czynniki utrudniające odpływ żółci:

  • kamienie w przewodach żółciowych
  • zapalenie dróg żółciowych
  • nowotwory dróg żółciowych
  • nowotwory trzustki.

DIAGNOSTYKA ŻÓŁTACZKI

Aby zdiagnozować przyczynę powstawania żółtaczki, lekarz zaczyna od badania i wywiadu (pyta o spożywane leki, alkohol, kontakt z osobami z żółtaczką, podróże, choroby w rodzinie, wygląd moczu i kału itp.). W rozpoznaniu pomocne są różne badania dodatkowe.

Badania dodatkowe wykonywane w rozpoznaniu choroby:

  • badania krwi
    • poziom bilirubiny
    • diagnostyka stanu wątroby (oznaczanie poziomu AST, ALT, fosfatazy alkalicznej)
    • badania serologiczne w kierunku zakażeń wirusami zapalenia wątroby (poziom przeciwciał IgM, HbsAg), wirusem Epsteina-Barr, Cytomegalo-wirusem
  • USG jamy brzusznej może ujawnić kamienie dróg żółciowych, guzy wątroby lub trzustki
  • tomografia komputerowa, mniej istotna w ocenie kamicy, ale bardzo ważna przy guzach wątroby i trzustki
  • rezonans magnetyczny – szczególnie przydatny do badania dróg żółciowych (badanie rzadko zlecane i mało dostępne w Polsce)
  • ECPW (endoskopowa cholangiopan-kreatografia wsteczna) – badanie polega na wprowadzeniu poprzez usta do dwunastnicy pacjenta giętkiego endoskopu zakończonego kamerą i źródłem światła; końcówka endoskopu umieszczana jest na wysokości ujścia przewodu żółciowego wspólnego do jelita; następnie przez wąską rurkę wprowadza się do dróg żółciowych i przewodu trzustkowego specjalny środek kontrastowy oraz wykonuje zdjęcie RTG; w ten sposób można doskonale uwidocznić kamienie oraz podjąć już podczas zabiegu próbę ich usunięcia; w trakcie badania pobiera się także fragmenty podejrzanych guzów do badania pod mikroskopem
  • biopsja wątroby – pobranie wycinka wątroby do badania pod mikroskopem; igłę biopsyjną wprowadza się do wątroby pacjenta, uzyskując tym samym mały wycinek tkanki grubości tejże igły
  • badanie moczu na obecność bilirubiny i urobilinogenu
  • badanie wskaźnika protrombinowego.

LECZENIE ŻÓŁTACZKI

Leczenie żółtaczki sprowadza się do ustalenia przyczyny i leczenia choroby ją wywołującej.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • poddawać się szczepieniom przeciwko WZW typu B,

 NIE NALEŻY:

  • przyjmować leków bez wyraźnych wskazań, np. antybiotyków, które mogą wywoływać żółtaczkę u osób skłonnych do tego
  • oddawać krwi po przebytej żółtaczce.

 

Nudności i wymioty

Nudności i wymioty
Nudności to subiektywne, nieprzyjemne odczucie mdłości. Może poprzedzać wystąpienie wymiotów. Wymioty to wydalenie treści pokarmowej z żołądka przez usta, wywołane ...
Czytaj Dalej

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) jest to rozlany nieswoisty przewlekły proces zapalny błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy oraz okrężnicy, ...
Czytaj Dalej

Marskość wątroby

Marskość wątroby
Marskość wątroby jest to przewlekła choroba wątroby polegająca na nieodwracalnej zmianie jej prawidłowej budowy i utracie właściwych funkcji na skutek ...
Czytaj Dalej

Choroba uchyłkowa

Choroba uchyłkowa
Choroba uchyłkowa polega na obecności w przewodzie pokarmowym charakterystycznych, nieprawidłowych zagłębień. Mogą być one nabyte (najczęstsze) lub wrodzone (bardzo rzadkie) ...
Czytaj Dalej