A

Ablacja przezskórna – zabieg polegający na zniszczeniu mięśnia sercowego, w którym powstają nieprawidłowe impulsy elektryczne

Achalazja (kurcz wpustu) – skurcz dolnego zwieracza przełyku

Afty – owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i języka

Alergen – substancja zdolna do wywołania stanu nadwrażliwości (pyłki roślin, pokarmy, kurz, lekarstwa)

 

B

Badanie histologiczne – badanie mikroskopowe

Białkomocz – wydalanie białka z moczem w ilościach przewyższających normę

Biopsja — pobranie wycinka jakiegoś organu do badania mikroskopowego

BMI – wskaźnik masy ciała, jednocześnie stanowi wyznacznik ryzyka rozwoju chorób towarzyszących otyłości, BMI = masa ciała (kg)/wzrost m2

 

C

Chemioterapia – metoda lecznicza polegająca na podawaniu leków przeciw nowotworowych, które hamują wzrost komórek nowotworowych

Cytologia – ocena mikroskopowa wymazów z kanału i tarczy części pochwowej szyjki macicy

Czynnik krzepnięcia krwi – substancja warunkująca krzepnięcie krwi

D

Daltonizm – wada wzroku polegająca na nieprawidłowym rozróżnianiu niektórych kolorów

Defibrylacja – zastosowanie wyładowań elektrycznych o dużej mocy, aby przywrócić prawidłowy rytm serca

DNA – dwuniciowy łańcuch kwasu dezoksyrybonukleinowego, skręcony spiralnie

Dysfagia – utrudnione połykanie dyspepsja – różnorodne zaburzenia natury czynnościowej ze strony przewodu pokarmowego, bez podłoża organicznego dystrofia – niedorozwój tkanek i narządów wywołany np. niedożywieniem, zaburzeniami metabolizmu, niedoborami hormonalnymi

E

Echokardiografia – USG serca, wykorzystujące ultradźwięki

ECPW (endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna) – badanie polegające na wprowadzeniu przez usta do dwunastnicy giętkiego endoskopu zakończonego kamerą i źródłem światła; końcówka endoskopu umieszczana jest na wysokości ujścia przewodu żółciowego wspólnego do jelita

EEG (elektroencefalografia) – metoda rejestracji prądów czynnościowych wytwarzanych w mózgu

EKG (elektrokardiografia) – badanie czynności bioelektrycznej serca embolektomia płucna — zabieg operacyjny z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego, polegający na usunięciu skrzeplin z naczyń płucnych

 

F

Fakoemulsyfikacja – metoda leczenia zaćmy, polegająca na rozbiciu substancji powodującej zmętnienie wewnątrz soczewki za pomocą ultradźwięków, a następnie odessaniu rozbitych mas

Fibrynoliza — rozpuszczenie zakrzepu za pomocą leków podawanych dożylnie

Flebografia – badanie polegające na wypełnianiu żył specjalnym środkiem kontrastowym i wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego kończyny

Fototerapia – leczenie światłem

G

Gastrektomia – wycięcie żołądka

Gastroskopia – badanie polegające na wprowadzeniu do przełyku i żołądka wąskiej rurki zakończonej kamerą, co umożliwia obejrzenie błony śluzowej przełyku i pobranie wycinków do badania pod mikroskopem

Gestoza – zatrucie ciążowe

Ginekomastia – występowanie powiększenia piersi u mężczyzn

 

H

Hematokryt — stosunek objętościowy erytrocytów do osocza krwi określany jako % objętości krwinek w pewnej objętości krwi

Hemiplegia – porażenie kończyny górnej i dolnej po tej samej stronie

Hemoglobina — barwnik występujący w krwinkach czerwonych

Hepatoma (wątrobiak) – gruczolak wątroby (nowotwór niezłośliwy), który rozwinął się w samej wątrobie

 

I

Immunoterapia – metoda lecznicza polegająca na zastosowaniu przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom nowotworowym

Inkontynencja moczu – nietrzymanie moczu

Insulina – hormon syntetyzowany w trzustce, odpowiadający za prawidłowe stężenie glukozy we krwi

K

Kifoza – fizjologiczna krzywizna kręgosłupa skierowana ku tyłowi koksartroza – choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego

Kolagenozy – choroby układowe tkanki łącznej

Kolonoskopia – badanie polegające na wprowadzeniu do jelita grubego przez odbyt specjalnej cienkiej rurki z kamerą i źródłem światła, dzięki której można dokładnie obejrzeć wnętrze jelita

Kolposkopia – obejrzenie szyjki macicy za pomocą aparatu, który ją oświetla, i pobranie wycinka do badania mikroskopowego

Koronarografia – badanie tętnic wieńcowych serca

Krioterapia – leczenie zimnem

L

Laktacja – wytwarzanie mleka przez matkę

Laparoskopia – oglądanie wnętrza jamy brzusznej za pomocą przyrządu optycznego, w ciele pacjenta robi się małe nacięcia, przez które operuje się chore miejsca, a cały zabieg jest kontrolowany za pomocą kamery

Leczenie paliatywne – leczenie redukujące jedynie objawy i poprawiające jakość życia pacjenta

Leukemia – białaczka

 

M

Mammografia – radiologiczna metoda badania piersi, pozwalająca na wykrycie zmian w ich strukturze

Manometr – ciśnieniomierz, aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi

Manometria przełykowa – wprowadzenie do przewodu pokarmowego przez nos cewnika, który rejestruje ciśnienie na wysokości dolnego zwieracza przełyku oraz całego przełyku

Mastektomia – chirurgiczne usunięcie gruczołu sutkowego

 

N

Nadżerka – powierzchowny ubytek skóry lub błony śluzowej

Nefrektomia – chirurgiczne usunięcie nerki lub jej części

Nefropatia – choroba nerek

O

Obturacja – zwężenie

Odleżyny – martwica tkanki skórnej dotycząca punktów podparcia u osób długotrwale unieruchomionych

Oftalmopatia – wytrzeszcz gałek ocznych

Oliguria – skąpomocz, zmniejszenie dobowe objętości moczu poniżej 500 ml

 

P

Palpacja – badanie dotykowe, np. piersi

Paraplegia – porażenie obu kończyn dolnych

Pedoskop – aparat używany przy badaniu płaskostopia, będący rodzajem przezroczystej płyty, która dzięki systemowi siatek metrycznych i luster pozwala na ocenę wysklepienia stopy

Perystaltyka – okresowe skurcze jelit powodujące przesuwanie treści pokarmowej

 

R

Radioterapia – technika leczenia polegająca na zastosowaniu promieniowania jonizującego w celu zniszczenia komórek zajętych nowotworem

Refluks dwunastniczo-żołądkowy – cofanie się treści pokarmowej z dwunastnicy do żołądka

Refrakcja – załamanie promieni świetlnych przechodzących przez wszystkie struktury układu optycznego oka

Regurgitacje – cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku i jamy ustnej, wywołujące nieprzyjemne uczucie kwaśności w jamie ustnej, np. ulewanie u małych dzieci po karmieniu

 

S

Skolioza – wygięcie kręgosłupa w bok z jednoczesną rotacją kręgów względem siebie

Somnambulizm (lunatyzm) – zaburzenie polegające na aktywności ruchowej w czasie snu, bez towarzyszącego powrotu świadomości

Spastyczność – wzmożone napięcie mięśniowe

Spirometria – pomiar objętości wdychanego i wydychanego powietrza

T

Tachykardia – przyspieszenie czynności serca (powyżej 100/min)

Tertaplegia – porażenie wszystkich czterech kończyn

Tętniak – patologiczne rozszerzenie tętnicy, wywołane osłabieniem jej ściany w przebiegu miażdżycy lub w wyniku urazu

TIA (przemijające niedokrwienie mózgu) – chwilowe niedokrwienie określonego fragmentu mózgu

 

U

Ulnaryzacja – deformacja małego palca

Urykemia – zawartość kwasu moczowego w osoczu krwi

USG (ultrasonografia) – metoda obrazowania narządów oparta na zjawisku odbijania fal akustycznych od napotkanych przeszkód

W

Wazektomia – chirurgiczne uniedrożnienie (podwiązanie) nasieniowodów w celach antykoncepcyjnych, zabieg ten prowadzi do nieodwracalnej niepłodności mężczyzny

Wenflon – cewnik

Wirylizacja – nadanie kobiecie charakterystycznych cech męskich (męskie proporcje budowy ciała, nadmierne owłosienie, niski głos)

Z

Zastrzał – ostre, bolesne zakażenie palca, którego punktem wyjścia jest najczęściej okolica paznokcia, skąd rozprzestrzenia się ono na wszystkie struktury palca

Zgaga – uczucie pieczenia za mostkiem