Wzdęcia polegają na gromadzeniu się zbyt dużej ilości gazów w żołądku lub jelitach. Chorzy odczuwają przykre uczucie pełności i rozpierania w jamie brzusznej.

Wzdęcie jest jedną z najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

OBJAWY WZDĘĆ

  • uczucie pełności w górnej części jamy brzusznej
  • oddawanie gazów z nadmierną częstością
  • odbijanie; normalne jest odbijanie po posiłkach kilka razy dziennie; jeśli jest zbyt częste, może być objawem choroby, np. choroby wrzodowej lub refluksowej
  • rozdęcie brzucha
  • ból i dyskomfort w jamie brzusznej.

Do lekarza należy udać się, gdy:

  • wzdęciom towarzyszą bóle brzucha i niemożliwe staje się oddanie kału i gazów
  • wzdęcia i gazy jelitowe nie znikają same po kilku dniach lub powodują silne dolegliwości.

PRZYCZYNY WZDĘĆ

Gazy w przewodzie pokarmowym mogą pochodzić z 2 źródeł. Po pierwsze – wraz z pokarmami połykane przez powietrze, a po drugie – gaz powstaje wewnątrz przewodu pokarmowego.

Główne przyczyny wzdęć:

  • nadmiar połykanego powietrza (w trakcie jedzenia, jak i nieświadomie – między posiłkami), czemu sprzyja:
    • żucie gumy
    • ssanie cukierków
    • picie napojów gazowanych
    • zbyt szybkie spożywanie posiłków
  • nadmiar gazu pochodzącego z wnętrza jelit; część pokarmów, które dostają się do przewodu pokarmowego, nie jest wystarczająco szybko trawiona i z tego powodu zaczynają ulegać procesom gnilnym; w ich trakcie powstaje duża ilość gazu; może do tego dojść w następujących sytuacjach:
  • przy niedoborze enzymów:
    • niedobór laktazy trawiącej laktozę (cukru obecnego w mleku i produktach mlecznych), co powoduje fermentację produktów mlecznych
    • niedobór enzymów trzustkowych, np. w przewlekłym zapaleniu trzustki
  • pozostałości niektórych pokarmów:
    • fasoli, brukselki, szparagów, pomidorów, kukurydzy, makaronów, mąki, produktów pszennych
    • cebuli, karczochów, gruszek, alkoholi: ciemnego piwa i czerwonego wina
    • niektórych owoców: jabłek, brzoskwiń, śliwek
    • słodzika dodawanego do produktów
    • niektórych produktów zawierających błonnik
  • gdy transport pokarmu przez przewód pokarmowy jest zwolniony (np. w zaparciach), bakterie mają dłuższy dostęp do , pokarmów i zachodzą procesy gnilne (zwłaszcza gdy florą bakteryjna jest nadmiernie rozwinięta)
  • zmiany w czynności jelit w wyniku: obecności pasożytów, chorób zapalnych jelit, choroby uchyłkowej, niedoczynności tarczycy, raka
  • niedrożność mechaniczna jelit, spowodowana przez masy kałowe.

Nadmiar gazów w przewodzie pokarmowym może być także objawem choroby, np. choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, zapalenia jelit. Może wynikać również z utrudnionego wchłaniania niektórych pokarmów – jest to zespół złego wchłaniania.

DIAGNOSTYKA WZDĘĆ

Badania pomocne w rozpoznaniu przyczyn wzdęcia:

  • szczegółowa rozmowa z lekarzem o diecie i trybie życia chorego
  • badanie per rectum (badanie palcem przez odbyt)
  • zdjęcie RTG jamy brzusznej, również po podaniu specjalnego środka kontrastowego, który umożliwia dokładniejsze uwidocznienie przewodu pokarmowego
  • kolonoskopia, czyli badanie polegające na wprowadzeniu do jelita grubego przez odbyt specjalnej cienkiej rurki zakończonej kamerą, dzięki której można dokładnie obejrzeć wnętrze jelita grubego
  • jeśli podejrzewa się nietolerancję laktozy, to lekarz może zalecić czasową rezygnację ze spożywania produktów mlecznych i obserwować, czy po takim zabiegu objawy ustępują
  • pomiar zawartości wodoru w wydychanym powietrzu; bakterie wytwarzają go w trakcie fermentacji; chory spożywa pokarm podejrzany o powodowanie dolegliwości, a następnie dokonuje się pomiaru zawartości wodoru w wydychanym powietrzu; zwiększenie się zawartości świadczy o nietolerancji pokarmu jako o przyczynie dolegliwości
  • próby wykluczenia innych chorób, np. cukrzycy, raka, zaburzeń wchłaniania, marskości wątroby lub niedoczynności tarczycy.

LECZENIE WZDĘĆ

Przewlekłe wzdęcia, trudności w wydalaniu gazów i oddawaniu stolca połączone z bólami w jamie brzusznej wymagają porady lekarskiej, czasami nawet leczenia szpitalnego.

Metody leczenia wzdęć:

  • antybiotykoterapia, jeśli przyczyną jest nadmierny rozwój flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym
  • zaparcia (leczy się głównie przez spożywanie większej ilości błonnika lub środków przeczyszczających)
  • herbatki z anyżu, kminku, rumianku, kopru włoskiego i szałwii z cytryną łagodzą dolegliwości związane ze wzdęciami
  • istnieje wiele leków zapobiegających wzdęciom i łagodzących je
  • w razie silnych bólów brzucha można zastosować środki rozkurczowe.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • ograniczyć spożywanie pokarmów mogących powodować wzdęcia, np. roślin strączkowych, kapusty
  • unikać nawyków pokarmowych mogących doprowadzać do połykania powietrza w nadmiernej ilości (żucie gumy, ssanie cukierków, szybkie jedzenie dużymi kęsami).

 NIE NALEŻY:

  • spożywać potraw słodzonych fruktozą (cukrem owocowym) lub sztucznymi słodzikami
  • jeść ciężkostrawnych, tłustych pokarmów
  • pić alkoholu i napojów gazowanych
  • objadać się.

 

Zgaga

Zgaga
Zgagą nazywa się subiektywne odczuwanie piekącego bólu lub pieczenia w jamie ustnej, za mostkiem lub w dołku sercowym. Najczęściej zgaga ...
Czytaj Dalej

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki
Zapalenie trzustki jest chorobą, której istotą jest powstanie nieodwracalnych zmian w miąższu narządu, początkowo z upośledzeniem funkcji zewnątrzwydzielniczej (soki trawienne), ...
Czytaj Dalej

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego
Zespół jelita drażliwego jest to przewlekła choroba jelita cienkiego i grubego (głównie okrężnicy), o charakterze nawrotowym, objawiająca się bólem brzucha, ...
Czytaj Dalej

Żółtaczka

Żółtaczka
Żółtaczka oznacza żółte zabarwienie skóry, twardówek oczu i śluzówek, spowodowane odkładaniem się w tkankach zwiększonej ilości bilirubiny. Żółtaczka jest jedynie ...
Czytaj Dalej