Zgagą nazywa się subiektywne odczuwanie piekącego bólu lub pieczenia w jamie ustnej, za mostkiem lub w dołku sercowym. Najczęściej zgaga jest wynikiem zarzucania kwaśnej treści (kwasów, żółci i cząstek pokarmu) z żołądka do przełyku, czyli tzw. refluksu żołądkowo-przełykowego.

Nieleczona choroba może powodować poważne komplikacje, z rakiem przełyku włącznie.

OBJAWY ZGAGI

Typowe objawy choroby refluksowej pojawiają się najczęściej 30-60 minut po spożyciu posiłku, przy skłonie tułowia w przód oraz w pozycji leżącej.

Charakterystyczne objawy:

  • pieczenie za mostkiem, często promieniujące do gardła i w dół do dołka sercowego
  • czasami pojawia się ból promieniujący do szczęki, ramienia, pleców; bólu tego rodzaju nie należy lekceważyć, gdyż podobny występuje przy zawale serca
  • regurgitacje – są to sytuacje, gdy treść z żołądka dostaje się do jamy ustnej; wywołuje to nieprzyjemne uczucie kwaśności w ustach
  • mogą pojawiać się wymioty
  • poranna chrypka, ponieważ treść z żołądka drażni fałdy głosowe
  • suchy kaszel lub świszczący oddech.

Jeśli dolegliwości się przedłużają, mogą prowadzić do:

  • podrażnienia przełyku i przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej przełyku
  • utrudnionego, a nawet bolesnego połykania
  • nawracającego zapalenia płuc
  • zmniejszenia masy ciała
  • krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego (wymioty fusowatą treścią).

Do lekarza należy udać się, gdy:

  • mimo leczenia i zastosowania diety objawy nie ustępują
  • pojawiają się krwiste wymioty lub smoliste stolce
  • pojawiają się problemy z połykaniem
  • następuje niezamierzony spadek wagi
  • dochodzi do odwodnienia organizmu

Jeśli bólowi towarzyszą nudności, wymioty, poty, trudności w oddychaniu – nie wolno tego lekceważyć, ponieważ mogą to być objawy zawału serca. Treść żołądka nie powinna kontaktować się z przełykiem, który w przeciwieństwie do żołądka nie jest wyposażony w wystarczające mechanizmy obronne przed kwaśnym sokiem żołądkowym.

Powikłania zgagi:

  • przełyk Barretta – polega na pojawieniu się w dolnej części przełyku nieprawidłowego nabłonka; jest to stan przedrakowy i grozi rozwinięciem się raka przełyku
  • owrzodzenie w dolnej części przełyku
  • zwężenie przełyku
  • rak przełyku.

Przełyk tuż przed wejściem do żołądka ! otoczony jest specjalną warstwą mięśni, które stanowią tzw. dolny zwieracz przełyku. Zapobiega cofaniu się treści z żołądka do przełyku.

PRZYCZYNY ZGAGI

  • zaburzenia perystaltyki – ruchy perystaltyczne przełyku odpowiadają za przesuwanie się treści pokarmowej w przełyku
  • zaburzenia opróżniania żołądka z po-i karmu
  • wrzody żołądka
  • przepuklina rozworu przełykowego -rozwór przełykowy to otwór w przeponie, przez który przechodzi przełyk z klatki piersiowej do jamy brzusznej; gdy powstaje przepuklina, część żołądka może przedostawać się do klatki piersiowej
  • spożywanie zbyt obfitych posiłków
  • niektóre pokarmy mogą osłabiać napięcie dolnego zwieracza przełyku, np. czekolada, napoje z kofeiną (kawa), potrawy tłuste, alkohol
  • dźwiganie ciężarów
  • przewlekły kaszel
  • otyłość
  • ciąża, w czasie której wydzielane hormony powodują rozluźnienie zwieracza
  • przyjmowanie niektórych leków, np. na astmę (metyloksantyny, B2-mimetyki)
  • palenie tytoniu
  • picie w nadmiernych ilościach kawy i alkoholu
  • spożywanie smażonych lub tłustych potraw
  • spożywanie pikantnych potraw.

DIAGNOSTYKA ZGAGI

Czasami do postawienia rozpoznania nie są potrzebne żadne badania dodatkowe. Lekarzowi wystarcza dokładne badanie i rozmowa. Jednak w celu wyeliminowania możliwości występowania poważniejszych schorzeń lekarz może zlecić dodatkowe badania.

Badania wykonywane w diagnostyce refluksu:

  • gastroskopia wykonywana za pomocą endoskopu, pozwalająca ocenić, jak zachowuje się dolny zwieracz przełyku
  • manometria przełykowa, w czasie której specjalny cewnik wprowadzany jest przez nos do przewodu pokarmowego pacjenta; rejestruje on ciśnienie zarówno na wysokości dolnego zwieracza przełyku, jak i całego przełyku
  • 24-godzinne monitorowanie pH w przełyku – cieniutką sondę wprowadza się przez nos pacjenta i jej końcówkę umieszcza się 5 cm powyżej dolnego zwieracza przełyku; sonda podłączona jest do małego urządzenia rejestrującego, które pokazuje kwasowość zawartości przełyku w danym momencie; na tej podstawie lekarz może rozpoznać refluks
  • badanie impedancji przełykowej – odbywa się na podobnej zasadzie, jak badanie pH, lecz jest nieco dokładniejsze
  • zdjęcie RTG klatki piersiowej po podaniu specjalnego środka kontrastowego – może uwidocznić przyczynę refluksu lub powikłania działania kwasu solnego na przełyk.

LECZENIE ZGAGI

Leczenie farmakologiczne:

  • stosowanie leków ograniczających wydzielanie kwasu solnego i neutralizujących kwas solny w żołądku (środki alkalizujące)
  • leki zobojętniające kwas solny i osłaniające błonę śluzową
  • leki prokinetyczne, które zwiększają napięcie dolnego zwieracza przełyku, pobudzają perystaltykę przełyku i przyspieszają opróżnianie żołądka.

Leczenie nie kończy się na jednorazowym zastosowaniu leków. Należy regularnie stosować dietę, przyjmować leki, przestrzegać innych zaleceń i zgłaszać się do lekarza na wizyty kontrolne.

Leczenie operacyjne:

Jest wskazane wtedy, gdy dotychczasowe leczenie nie przynosi ulgi i utrzymują się dolegliwości lub występują powikłania. Najczęściej operacja polega na owinięciu górnej części żołądka wokół przełyku, w celu odtworzenia bariery oddzielającej przełyk od żołądka. Operacja może być wykonana metodą klasyczną lub laparoskopową.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • przyjmować posiłki najpóźniej 2-3 godziny przed snem
  • spożywać 5 mniejszych posiłków dziennie
  • unieść wezgłowie łóżka (o 10-15 cm) zmniejszyć masę ciała
  • unikać sytuacji stresowych
  • unikać wszystkiego, co wywiera ucisk na brzuch, np. obcisłych ubrań
  • zastosować odpowiednią dietę
  • unikać leżenia, dźwigania ciężarów, wysiłku po spożyciu posiłków.

 NIE NALEŻY:

  • palić tytoniu
  • przyjmować leków zmniejszających napięcie dolnego zwieracza przełyku
  • spożywać obfitych posiłków
  • spożywać w nadmiernych ilościach kofeiny
  • nadużywać alkoholu
  • jeść cebuli
  • spożywać tłustych, smażonych pokarmów
  • jeść pikantnych potraw
  • pić soków owocowych i spożywać owoców cytrusowych.

 

Zaparcia

Zaparcia
Zaparcia to zbyt rzadko oddawany stolec lub oddawanie ze znacznym wysiłkiem twardego stolca. Po defekacji (akt oddania kału) pozostaje uczucie ...
Czytaj Dalej

Rak okrężnicy

Rak okrężnicy
Rak okrężnicy to złośliwy nowotwór jelita grubego, rozwijający się u osób w 55-75 roku życia (może jednak występować wcześniej, naciekając ...
Czytaj Dalej

Hemoroidy

Hemoroidy
Hemoroidy, tzw. guzki krwawnicze, są to powiększone, często bolesne, żylaki w odbycie lub dolnej części odbytnicy. Mają postać małych, miękkich ...
Czytaj Dalej

Żółtaczka

Żółtaczka
Żółtaczka oznacza żółte zabarwienie skóry, twardówek oczu i śluzówek, spowodowane odkładaniem się w tkankach zwiększonej ilości bilirubiny. Żółtaczka jest jedynie ...
Czytaj Dalej