Dysleksja, dysgrafia i dysortografia są wzajemnie przenikającymi się rodzajami zaburzeń, lub raczej trudności, w obrębie czytania i pisania.

Mimo że literatura fachowa podaje możliwość istnienia tych zaburzeń w izolacji, często zdarza się ich współwystępowanie, a jedynie któreś z nich wysuwa się na pierwszy plan.

Dysleksja najczęściej dotyczy dzieci w wieku szkolnym, choć jej przetrwałe formy mogą także pojawiać się u ludzi porosłych. Uznaje się, że problem ten dotyczy około 15% uczniów, przy czym chłopców jest w tej grupie czterokrotnie więcej niż dziewczynek.

Dysleksja – zaburzenia w umiejętności czytania, trudności w czytaniu.

Dysgrafia – zaburzenia w umiejętności ^pisania, kłopoty z osiągnięciem dobrego poziomu graficznego pisma.

Dysortografia – niemożność nabycia umiejętności poprawnej pisowni.

OBJAWY DYSLEKSJI

  • utrzymywanie się specyficznych rodzajów błędów w czytaniu i pisaniu, najczęściej aż do okresu dojrzałości
  • zaburzenia rozpoznawania symboli
  • niepowodzenia / opóźnienia w nauce czytania przy użyciu konwencjonalnych metod nauczania, mimo prawidłowej motywacji i normalnej lub wyższej inteligencji
  • trudności z przyporządkowaniem dźwięków mowy (głosek) literom
  • niepewność w określaniu czasu i kierunków (lewo / prawo, przed / po, przedwczoraj / pojutrze)
  • trudności w szeregowaniu pojęć, np. liter w alfabecie, nazw miesięcy czy dni tygodnia.

Objawy te są istotne, gdy występują przy nieobecności chorób neurologicznych, zaburzeń wzroku, słuchu lub upośledzenia umysłowego.

Czytanie dzieci dyslektycznych jest „niepewne”, „wymęczone”; częste jest pomijanie wyrazów lub ich zniekształcanie i odczytywanie innych podobnych słów, wskutek domyślania się na podstawie kontekstu lub pierwszej sylaby; dochodzi też do przestawiania liter w wyrazie, co zmienia jego sens. Trudności sprawia dzielenie dłuższych wyrazów na sylaby.

Dyslektycy, nawet ci starsi, mają kłopoty z wyszukaniem najistotniejszej myśli w danym fragmencie tekstu oraz rozumieniem bardziej skomplikowanych poleceń. Ich prace pisemne są na niskim poziomie graficznym i estetycznym, z licznymi przekreśleniami i próbami prawidłowego zapisania wyrazu. Występują też trudności w różnicowaniu podobnych liter (p / b, d / b, n / u, m / w) oraz podobnie brzmiących wyrazów (pęk / pąk / bąk).

Charakterystyczne są błędy ortograficzne (np. kóra, gura, samochut), które nie podlegają korekcji, mimo opanowania zasad ortografii oraz wielokrotnego powtarzania pisowni danego wyrazu.

PRZYCZYNY DYSLEKSJI

Wyróżnia się kilka koncepcji mówiących o przyczynach dysleksji. Najprawdopodobniej każdy z tych czynników odgrywa pewną rolę w powstaniu tego zaburzenia, poprzez oddziaływanie na rozwój procesów poznawczych (spostrzegania, języka), motoryki i integrację tych funkcji.

Koncepcja genetyczna – Według koncepcji genetycznej przyczyną trudności w pisaniu i czytaniu są geny przekazywane z pokolenia na pokolenie. W koncepcji opóźnionego dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego uważa się, że zaburzenia dyslektyczne są związane ze spowolnieniem dojrzewania OUN na skutek takich czynników, jak geny czy hormony.

Koncepcja organiczna – Koncepcja organiczna głosi, że przyczyną są mikrouszkodzenia okolic mózgu odpowiedzialne za pisanie i czytanie, powstałe w okresie okołoporodowym pod wpływem czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych.

Koncepcja hormonalna – Według koncepcji hormonalnej przyczyną dysleksji jest niedostateczne wykształcenie się pewnych obszarów kory mózgowej, szczególnie lewej półkuli (odpowiedzialnej za mowę), pod wpływem nadprodukcji hormonów, np. testosteronu.

Koncepcja psychogenna – Koncepcja psychogenna upatruje przyczyn w zaburzeniach emocjonalnych spowodowanych przez urazy psychiczne i stres. Jest ona traktowana raczej jako czynnik nasilający dysleksję, a nie wyjaśniający przyczynę jej powstawania.

DIAGNOSTYKA DYSLEKSJI

Jeśli dziecko ma wyraźne kłopoty z nauką czytania i pisania (zarówno pod względem technicznym, jak i ortograficznym), a szkoła poza ogólnym zaleceniem „więcej ćwiczyć w domu” nie udziela szczegółowych wskazówek, opiekun powinien się udać z dzieckiem do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Psycholodzy i pedagodzy przy użyciu odpowiednich testów i prób będą mogli potwierdzić lub wykluczyć dysleksję. Należy jednak podkreślić, że zdarzają się dzieci mające trudności w czytaniu i pisaniu, jednak dysleksja jest u nich na tyle słabo wyrażona, iż testy psychologiczno-pedagogiczne jej nie potwierdzają. Należy także pamiętać, że u dyslektyków częściej mogą występować stany wymagające pomocy psychiatry, np. zaburzenia nerwicowe czy depresyjne.

LECZENIE DYSLEKSJI

Dziecko z dysleksją powinno być objęte kompleksową opieką w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Ponadto warto także wykorzystywać czas przy wspólnym odrabianiu lekcji.

Podstawą są ćwiczenia prawidłowej techniki czytania i pisowni. Pomoc w tym zakresie można uzyskać w poradniach psychologiczno-pedagogoicznych. Ważne są też ćwiczenia opóźnionych funkcji psychomotorycznych, niezwiązanych ściśle z Czytaniem i pisaniem (np. labirynty dla ucznia z zaburzoną orientacją przestrzenną, znajdowanie różnic między obrazkami).

Zaniechanie u dziecka dyslektycznego pomocy terapeutycznej skutkuje zwiększeniem jego problemów szkolnych, emocjonalnych i osobowościowych.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • pomagać dziecku w nauce, poświęcać mu czas, być cierpliwym i wyrozumiałym
  • zachęcać dziecko do nauki, ale nie zmuszać
  • chwalić dziecko za sukcesy.

 NIE NALEŻY:

  • wyręczać dziecka w odrabianiu zadań domowych
  • porównywać dziecka do innych uczniów
  • krzyczeć na dziecko, gdy robi błędy w pisaniu lub czytaniu.

 

Padaczka (Epilepsja)

Padaczka (Epilepsja)
Padaczka jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych; występuje 10 razy częściej niż stwardnienie rozsiane. Zwykle zachorowania zdarzają się u dzieci ...
Czytaj Dalej

Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną lub też odmianą otępień (ponad 50%). Polega na powolnym, lecz postępującym zaniku kory mózgowej i ...
Czytaj Dalej

Neuropatia

Neuropatia
Termin neuropatia oznacza zespół objawów wynikający z uszkodzenia nerwu. W zależności od rodzaju zajętych nerwów neuropatie dzieli się na: czaszkowe ...
Czytaj Dalej

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona (drżączka poraźna) jest spowodowana zwyrodnieniem mózgu w wyniku starzenia się organizmu. Często rozróżnia się chorobę Parkinsona i parkinsonizm ...
Czytaj Dalej