Dysleksja, dysgrafia i dysortografia są wzajemnie przenikającymi się rodzajami zaburzeń, lub raczej trudności, w obrębie czytania i pisania.

Mimo że literatura fachowa podaje możliwość istnienia tych zaburzeń w izolacji, często zdarza się ich współwystępowanie, a jedynie któreś z nich wysuwa się na pierwszy plan.

Dysleksja najczęściej dotyczy dzieci w wieku szkolnym, choć jej przetrwałe formy mogą także pojawiać się u ludzi porosłych. Uznaje się, że problem ten dotyczy około 15% uczniów, przy czym chłopców jest w tej grupie czterokrotnie więcej niż dziewczynek.

Dysleksja – zaburzenia w umiejętności czytania, trudności w czytaniu.

Dysgrafia – zaburzenia w umiejętności ^pisania, kłopoty z osiągnięciem dobrego poziomu graficznego pisma.

Dysortografia – niemożność nabycia umiejętności poprawnej pisowni.

OBJAWY DYSLEKSJI

  • utrzymywanie się specyficznych rodzajów błędów w czytaniu i pisaniu, najczęściej aż do okresu dojrzałości
  • zaburzenia rozpoznawania symboli
  • niepowodzenia / opóźnienia w nauce czytania przy użyciu konwencjonalnych metod nauczania, mimo prawidłowej motywacji i normalnej lub wyższej inteligencji
  • trudności z przyporządkowaniem dźwięków mowy (głosek) literom
  • niepewność w określaniu czasu i kierunków (lewo / prawo, przed / po, przedwczoraj / pojutrze)
  • trudności w szeregowaniu pojęć, np. liter w alfabecie, nazw miesięcy czy dni tygodnia.

Objawy te są istotne, gdy występują przy nieobecności chorób neurologicznych, zaburzeń wzroku, słuchu lub upośledzenia umysłowego.

Czytanie dzieci dyslektycznych jest „niepewne”, „wymęczone”; częste jest pomijanie wyrazów lub ich zniekształcanie i odczytywanie innych podobnych słów, wskutek domyślania się na podstawie kontekstu lub pierwszej sylaby; dochodzi też do przestawiania liter w wyrazie, co zmienia jego sens. Trudności sprawia dzielenie dłuższych wyrazów na sylaby.

Dyslektycy, nawet ci starsi, mają kłopoty z wyszukaniem najistotniejszej myśli w danym fragmencie tekstu oraz rozumieniem bardziej skomplikowanych poleceń. Ich prace pisemne są na niskim poziomie graficznym i estetycznym, z licznymi przekreśleniami i próbami prawidłowego zapisania wyrazu. Występują też trudności w różnicowaniu podobnych liter (p / b, d / b, n / u, m / w) oraz podobnie brzmiących wyrazów (pęk / pąk / bąk).

Charakterystyczne są błędy ortograficzne (np. kóra, gura, samochut), które nie podlegają korekcji, mimo opanowania zasad ortografii oraz wielokrotnego powtarzania pisowni danego wyrazu.

PRZYCZYNY DYSLEKSJI

Wyróżnia się kilka koncepcji mówiących o przyczynach dysleksji. Najprawdopodobniej każdy z tych czynników odgrywa pewną rolę w powstaniu tego zaburzenia, poprzez oddziaływanie na rozwój procesów poznawczych (spostrzegania, języka), motoryki i integrację tych funkcji.

Koncepcja genetyczna – Według koncepcji genetycznej przyczyną trudności w pisaniu i czytaniu są geny przekazywane z pokolenia na pokolenie. W koncepcji opóźnionego dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego uważa się, że zaburzenia dyslektyczne są związane ze spowolnieniem dojrzewania OUN na skutek takich czynników, jak geny czy hormony.

Koncepcja organiczna – Koncepcja organiczna głosi, że przyczyną są mikrouszkodzenia okolic mózgu odpowiedzialne za pisanie i czytanie, powstałe w okresie okołoporodowym pod wpływem czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych.

Koncepcja hormonalna – Według koncepcji hormonalnej przyczyną dysleksji jest niedostateczne wykształcenie się pewnych obszarów kory mózgowej, szczególnie lewej półkuli (odpowiedzialnej za mowę), pod wpływem nadprodukcji hormonów, np. testosteronu.

Koncepcja psychogenna – Koncepcja psychogenna upatruje przyczyn w zaburzeniach emocjonalnych spowodowanych przez urazy psychiczne i stres. Jest ona traktowana raczej jako czynnik nasilający dysleksję, a nie wyjaśniający przyczynę jej powstawania.

DIAGNOSTYKA DYSLEKSJI

Jeśli dziecko ma wyraźne kłopoty z nauką czytania i pisania (zarówno pod względem technicznym, jak i ortograficznym), a szkoła poza ogólnym zaleceniem „więcej ćwiczyć w domu” nie udziela szczegółowych wskazówek, opiekun powinien się udać z dzieckiem do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Psycholodzy i pedagodzy przy użyciu odpowiednich testów i prób będą mogli potwierdzić lub wykluczyć dysleksję. Należy jednak podkreślić, że zdarzają się dzieci mające trudności w czytaniu i pisaniu, jednak dysleksja jest u nich na tyle słabo wyrażona, iż testy psychologiczno-pedagogiczne jej nie potwierdzają. Należy także pamiętać, że u dyslektyków częściej mogą występować stany wymagające pomocy psychiatry, np. zaburzenia nerwicowe czy depresyjne.

LECZENIE DYSLEKSJI

Dziecko z dysleksją powinno być objęte kompleksową opieką w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Ponadto warto także wykorzystywać czas przy wspólnym odrabianiu lekcji.

Podstawą są ćwiczenia prawidłowej techniki czytania i pisowni. Pomoc w tym zakresie można uzyskać w poradniach psychologiczno-pedagogoicznych. Ważne są też ćwiczenia opóźnionych funkcji psychomotorycznych, niezwiązanych ściśle z Czytaniem i pisaniem (np. labirynty dla ucznia z zaburzoną orientacją przestrzenną, znajdowanie różnic między obrazkami).

Zaniechanie u dziecka dyslektycznego pomocy terapeutycznej skutkuje zwiększeniem jego problemów szkolnych, emocjonalnych i osobowościowych.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • pomagać dziecku w nauce, poświęcać mu czas, być cierpliwym i wyrozumiałym
  • zachęcać dziecko do nauki, ale nie zmuszać
  • chwalić dziecko za sukcesy.

 NIE NALEŻY:

  • wyręczać dziecka w odrabianiu zadań domowych
  • porównywać dziecka do innych uczniów
  • krzyczeć na dziecko, gdy robi błędy w pisaniu lub czytaniu.

 

Dysleksja

Dysleksja
Dysleksja, dysgrafia i dysortografia są wzajemnie przenikającymi się rodzajami zaburzeń, lub raczej trudności, w obrębie czytania i pisania. Mimo że ...
Czytaj Dalej

Omdlenie

Omdlenie
Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności spowodowana przejściowym zmniejszeniem przepływu krwi przez mózg. Występuje nagle, a świadomość powraca zwykle samoistnie. Utracie ...
Czytaj Dalej

Otępienie

Otępienie
Otępienie to zespół objawowy spowodowany chorobą mózgu, zwykle o charakterze przewlekłym i postępującym, charakteryzujący się licznymi zaburzeniami funkcji poznawczych, takich ...
Czytaj Dalej

Paraliż (Porażenie)

Paraliż (Porażenie)
Paraliż, inaczej porażenie (plegia), to całkowita niemożność wykonywania dowolnego ruchu. Jest wynikiem zaburzeń dopływu impulsów nerwowych do mięśni. W zależności ...
Czytaj Dalej