Choroba uchyłkowa polega na obecności w przewodzie pokarmowym charakterystycznych, nieprawidłowych zagłębień. Mogą być one nabyte (najczęstsze) lub wrodzone (bardzo rzadkie). Najczęściej uchyłek jest przepukliną błony śluzowej przez błonę mięśniową.

Uchyłki mogą powstawać w każdym odcinku od jamy ustnej do odbytu, najczęściej jednak występują w końcowej części okrężnicy i w jelicie grubym.

Jeżeli w jednym lub w większej liczbie uchyłków powstanie stan zapalny, mówi się o zapaleniu uchyłków. Zmiany w przypadku zapalenia uchyłków mogą przybierać formę od drobnego ropnia w poszczególnych uchyłkach do rozległego zakażenia lub nawet przebicia (perforacji) ściany jelita.

OBJAWY CHOROBY UCHYŁKOWEJ

Choroba uchyłkowa dotyczy głównie osób starszych. Jest częstsza w krajach rozwiniętych i uprzemysłowionych.

Charakterystyczne objawy choroby:

  • bóle po lewej stronie brzucha
  • wzdęcia
  • zaparcia lub biegunka (pojawia się ona jednak rzadziej)
  • uczucie przelewania w brzuchu
  • uchyłki przełyku, szczególnie o dużych rozmiarach, mogą powodować bóle zamostkowe, zaburzenia połykania, zwracanie pokarmów; pokarm, który zalega w uchyłkach, gnije, będąc przyczyną cuchnącego zapachu z ust.

Objawy te są dość niecharakterystyczne i mogą przypominać także inne schorzenia.

Zapalenie uchyłków powstaje najczęściej, gdy wejście do nich zostanie zatkane przez np. masy kałowe.

Objawy zapalenia uchyłków:

  • ból w lewym dolnym kwadrancie brzucha, co związane jest z najczęstszą lokalizacją uchyłków (lewa część okrężnicy)
  • krwawienie z odbytu; krew jest obecna jako domieszka do stolca, może być zauważona na bieliźnie lub papierze toaletowym
  • gorączka i dreszcze
  • nudności i wymioty
  • zaparcia lub czasami biegunka.

Do lekarza należy udać się, gdy występuje:

  • ciągły ból brzucha
  • ciągła niewyjaśniona gorączka
  • nieustępująca infekcja układu moczowego
  • krwawienie z odbytu
  • długo trwające zaparcie.

Zapalenia uchyłków grożą poważnymi powikłaniami.

Główne powikłania zapalenia uchyłków:

  • przedziurawienie ściany jelita
  • zwężenie lub niedrożność jelita
  • ropnie w jamie brzusznej, które przebiwszy ścianę jelita, mogą powodować zapalenie otrzewnej
  • krwawienie z uchyłku
  • powstanie przetok, czyli nieprawidłowych połączeń między jelitem a innymi narządami (np. pęcherzem moczowym, macicą).

PRZYCZYNY CHOROBY UCHYŁKOWEJ

Uchyłki pojawiają się zazwyczaj między 50. a 60. rokiem życia. Szacuje się, że blisko 2/3 populacji w wieku podeszłym jest dotknięte tą chorobą, zatem uznano ją za chorobę cywilizacyjną. Uważa się, że powstawanie uchyłków jest spowodowane wzrostem ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej.

Czynniki predysponujące do powstawania uchyłków:

  • podeszły wiek, gdyż ściany jelita są wtedy osłabione
  • uchyłkowatość stwierdzona w wywiadzie rodzinnym
  • długotrwałe zaparcia
  • dieta z małą zawartością błonnika
  • powstrzymywanie wypróżnień.

DIAGNOSTYKA CHOROBY UCHYŁKOWEJ

Ważna jest szczegółowa rozmowa z lekarzem, w której kładzie się duży nacisk na wychwycenie występujących objawów.

Badania wykonywane w diagnostyce choroby:

  • badanie per rectum (badanie odbytu za pomocą palca)
  • badanie krwi w poszukiwaniu oznak jej utraty (morfologia krwi)
  • badanie na krew utajoną w kale
  • poszukiwanie innych przyczyn powodujących podobne objawy, czyli diagnostyka różnicowa
  • RTG jamy brzusznej po podaniu do odbytnicy środka kontrastowego
  • tomografia komputerowa jamy brzusznej (badanie dokładniejsze niż RTG)
  • kolonoskopia – giętka rurka zakończona kamerą, wprowadzana do odbytu, umożliwia lekarzowi dokładne obejrzenie wnętrza jelit.

Żadnego z tych badań nie wykonuje się przy stanie zapalnym uchyłków.

LECZENIE CHOROBY UCHYŁKOWEJ

Leczenie farmakologiczne:

  • leki przeciwbólowe dostępne bez recepty
  • leki rozkurczowe
  • okresowe stosowanie antybiotyków.

Cięższe przypadki zapalenia uchyłków wymagają pozostania pacjenta w szpitalu.

Leczenie operacyjne:

  • polega na usunięciu odcinka jelita z uchyłkami; przeprowadzane jest, jeśli dolegliwości często się powtarzają i są bardzo dokuczliwe, albo pojawiły się powikłania
  • istnieje też możliwość wyłonienia na pewien czas stomii (czyli sztucznego odbytu) i późniejszego usunięcia jej. Polega to na usunięciu fragmentu jelita i przymocowaniu jednego końca pozostałego jelita do małego otworu w ścianie jamy brzusznej. Kał może swobodnie wydostawać się do specjalnego worka stomijnego przymocowanego do skóry brzucha. Metoda ta stosowana jest najczęściej, gdy występują powikłania choroby.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

W celu złagodzenia objawów choroby:

  • stosować dietę bogatą w błonnik, z uwzględnieniem następujących produktów:
    • owoce: gruszki, jabłka (zwłaszcza t ze skórką), brzoskwinie
    • warzywa: fasola, brokuły, szparagi, brukselka, marchew, kalafior, pomidor, kabaczek
    • ziarna zbóż: chleb pełnoziarnisty, L płatki owsiane, ryż biały i brązowy
  • przyjmować duże ilości płynów (około 2-3 litrów dziennie)
  • zwiększyć aktywność fizyczną
  • przeprowadzać 3-dniowe głodówki (spożywanie jedynie płynów) odciążające jelito grube
  • spożywać posiłki o małej objętości (np. w buliony, zupy warzywne).

 NIE NALEŻY:

W celu złagodzenia objawów choroby:

  • spożywać potraw ciężkostrawnych
  • spożywać ostrych przypraw, roślin strączkowych i potraw smażonych
  • dopuszczać do powstawania zaparć
  • spożywać kofeiny, alkoholu i napojów gazowanych.

Po konsultacji z lekarzem wspomagająco w leczeniu uchyłkowatości można stosować zioła:

  • rumianek
  • korzeń lukrecji
  • korę kruszyny
  • korzeń mniszka.

 

Choroba uchyłkowa

Choroba uchyłkowa
Choroba uchyłkowa polega na obecności w przewodzie pokarmowym charakterystycznych, nieprawidłowych zagłębień. Mogą być one nabyte (najczęstsze) lub wrodzone (bardzo rzadkie) ...
Czytaj Dalej

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy wywołana jest cyklicznym pojawianiem się wrzodów trawiennych w żołądku lub dwunastnicy (pierwszym odcinku jelita cienkiego) ...
Czytaj Dalej

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego
Zespół jelita drażliwego jest to przewlekła choroba jelita cienkiego i grubego (głównie okrężnicy), o charakterze nawrotowym, objawiająca się bólem brzucha, ...
Czytaj Dalej

Hemoroidy

Hemoroidy
Hemoroidy, tzw. guzki krwawnicze, są to powiększone, często bolesne, żylaki w odbycie lub dolnej części odbytnicy. Mają postać małych, miękkich ...
Czytaj Dalej