Markery nowotworowe to substancje, których stężenie i obecność są związane z rozwojem nowotworu.

Są to substancje wydzielane do płynów ustrojowych, takich jak krew czy wysięki, lub znajdujące się na powierzchniach komórek, zarówno nowotworowych, jak i nienowotworowych. Te ostatnie wykrywa się w badaniu histopatologicznym tkanek.

Markery nowotworowe – podział

  • antygeny płodowe i zarodkowe – normalnie występujące u płodu, a pojawiające się w komórkach nowotworowych w wyniku ekspresji genów
  • antygeny łożyskowe – występujące normalnie w krwi kobiet ciężarnych i zanikające po porodzie
  • antygeny wydzielane przez komórki typowo nowotworowe
  • hormony wytwarzane nadmiernie przez nowotwory
  • inne.

Przygotowanie do badania markerów nowotworowych

Badanie na obecność markerów nowotworowych nie wymaga specjalnego przygotowania. Najczęściej oznacza się markery krążące we krwi, poza tym wykrywane są też w badaniach histopatologicznych tkanek, uzyskanych np. przez biopsję lub w trakcie operacji.

Markery nowotworowe – rodzaje

Antygeny płodowe i zarodkowe

Antygen rakowo-płodowy (CEA) NORMA – 0,5-4 pg/1

Podwyższone stężenie tego markera występuje u chorych na raka jelita grubego, odbytu, szyjki macicy oraz przy przerzutach do wątroby. Ponieważ brak tego markera nie wyklucza obecności nowotworu, jest stosowany raczej w ocenie skuteczności leczenia niż w diagnostyce.

a – Fetoproteina (AFP) NORMA 6-20 pg/1

W większych ilościach występuje u płodu oraz u noworodków i kobiet w ciąży, później jej stężenie zmniejsza się wraz z dorastaniem. Podwyższone stężenie występuje w raku wątroby i jąder, ponieważ wzrost stężenia tego antygenu występuje tylko w tych nowotworach, może on być stosowany do ich diagnostyki.

Antygeny łożyskowe

Gonadotropina kosmówkowa NORMA do 10j.m/l (w ciąży do 190j.m/l)

Fizjologicznie jest wydzielana przez komórki łożyska, a u chorych na nowotwory złośliwe – przez te nowotwory. Jej poziom wzrasta w: kosmówczakach, potwomiakach jąder i jajnika.

Antygeny wydzielane przez komórki nowotworowe

Antygen CA 19-9 – Wydzielany przez komórki raka żołądka, trzustki, okrężnicy oraz dróg żółciowych.

Antygen CA 125 – Jego stężenie zwiększa się w raku jajnika, ale może też być podwyższone u kobiet w ciąży i w chorobach nienowotworowych.

Antygen CA 15-3 – Wykryty w komórkach raka sutka i uznany za marker tego nowotworu, przy czym większe jego ilości pojawiają się dopiero w fazie inwazyjnej, dlatego obecnie służy on bardziej do oceny skuteczności leczenia.

Antygen gruczołu krokowego (PSA) – Jest syntetyzowany w gruczole krokowym, jego aktywność zwiększa się w przypadku raka prostaty.

Antygen tkankowy (TPS) – Jest syntetyzowany przez komórki wielu nowotworów, pozwala na odzwierciedlenie dynamiki rozwoju raka.

Wskazania do wykonania markerów nowotworowych

  • ocena skuteczności leczenia
  • diagnostyka i wykrywanie przerzutów
  • ocena skuteczności i dokładności operacyjnego usunięcia nowotworu.

Badania markerów nowotworowych są wykonywane na koszt pacjenta lub, w przypadku zlecenia przez lekarza, za darmo. Z wynikiem należy się zgłosić do onkologa.

Tomografia optyczna (OCT)

Tomografia optyczna (OCT)
Spektralna Tomografia Optyczna z użyciem światła częściowo spójnego (ang. Spectra Optical Coherence Tomography - OCT) jest nową techniką obrazowania medycznego, ...
Czytaj Dalej

Echokardiografia (Echo serca)

Echokardiografia (Echo serca)
Echokardiografia jest to inaczej USG serca. (Wykorzystuje się tu ultradźwięki.) Aparat poprzez specjalną głowicę wysyła ultradźwięki, które zostają odbite od ...
Czytaj Dalej

Badania DNA

Badania DNA
Najważniejsze dla człowieka jest to, że badania DNA można wykorzystać w celach diagnostycznych wielu chorób. Badania te polegają na pobraniu materiału, ...
Czytaj Dalej

Spirometria

Spirometria
Badanie spirometryczne pozwala na pomiar objętości wdychanego i wydychanego powietrza. Spirometria pozwala na ocenę czynności dróg oddechowych. Spirometr, czyli aparatura ...
Czytaj Dalej