Miażdżyca jest przewlekłym procesem zapalnym naczyń tętniczych. Istotą choroby jest zwężenie się światła tętnic w wyniku odkładania się blaszek miażdżycowych.

Powstawanie blaszek miażdżycowych jest procesem wieloetapowym. Najpierw w obrębie wewnętrznej części ściany tętnicy odkładają się tłuszcze, które następnie przekształcane są w twardą blaszkę w wyniku włóknienia i wapnienia. Blaszka taka ma tendencję do wzrastania i stopniowego zwężania, a nawet zamykania światła naczynia. Skutkuje to niedokrwieniem, a w skrajnych przypadkach martwicą tkanek leżących za zwężeniem.

OBJAWY MIAŻDŻYCY

Zazwyczaj miażdżyca nie powoduje żadnych objawów, dopóki światło naczyń nie jest krytycznie zwężone lub zamknięte. Miażdżyca będzie się objawiała różnie w zależności od umiejscowienia zwężeń.

Objawy miażdżycy tętnic wieńcowych:

  • bóle w klatce piersiowej, zwłaszcza w związku z wysiłkiem fizycznym i silnymi doznaniami psychicznymi
  • duszność i przyspieszenie oddechu
  • nadmierna potliwość
  • zawał mięśnia sercowego, gdy blaszka miażdżycowa pęknie i naczynie, w wyniku powstałego w miejscu pęknięcia zakrzepu, zamknie się.

Objawy miażdżycy tętnic kręgowych i tętnic szyjnych doprowadzających krew do mózgu:

  • drętwienia (głównie kończyn i twarzy)
  • osłabienie
  • problemy z mówieniem
  • problemy z połykaniem
  • osłabienie lub nawet porażenie mięśni (zazwyczaj po jednej stronie ciała)
  • zaburzenia czucia.

Objawy miażdżycy tętnic doprowadzających krew do kończyn dolnych:

  • bóle, głównie podudzi
  • ból odczuwany jest przede wszystkim w trakcie chodzenia i biegania
  • gdy choroba trwa bardzo długo, może dochodzić do zmian martwiczych, które czasami wymagają amputacji kości kończyny.

Objawy miażdżycy tętnic nerkowych:

  • może pojawić się nadciśnienie tętnicze
  • pojawiają się symptomy niewydolności nerek
  • miażdżyca w innych naczyniach skutkuje, podobnie jak w wymienionych wcześniej najczęstszych lokalizacjach, niedokrwieniem i zmianami martwiczymi.

Wizyta u lekarza jest wskazana zwłaszcza u tych chorych, którzy zauważyli u siebie jakiekolwiek z powyższych objawów, a dodatkowo są obciążeni wywiadem rodzinnym w kierunku chorób układu krążenia, np. miażdżyca, nadciśnienie tętnicze czy zawał serca w dość młodym wieku.

PRZYCZYNY MIAŻDŻYCY

Dokładna przyczyna rozwoju miażdżycy nie została poznana. Niemniej jednak na jej powstanie wpływ mają czynniki genetyczne i środowiskowe. Jest ich bardzo wiele i dlatego przebieg choroby jest często zupełnie inny u różnych chorych. Można powiedzieć, że pierwszym etapem rozwoju blaszki miażdżycowej jest uszkodzenie śródbłonka naczynia.

Dokładnie określone są natomiast czynniki ryzyka wystąpienia choroby. Dzieli się je na takie, które można zmodyfikować i takie, na które chory nie ma wpływu.

Czynniki ryzyka modyfikowalne:

  • wysokie ciśnienie krwi
  • wysoki poziom cholesterolu (zwłaszcza LDL) i triglicerydów
  • palenie papierosów
  • cukrzyca
  • otyłość
  • siedzący tryb życia
  • niezdrowa dieta (zbyt duża zawartość tłuszczu, słodyczy, spożywanie żywności typu fast food, zbyt małe spożycie owoców, warzyw i ryb).

Czynniki ryzyka niemodyfikowalne:

  • zaawansowany wiek
  • płeć – większe ryzyko wystąpienia choroby u mężczyzn; u kobiet ryzyko zachorowania wzrasta po menopauzie, gdyż zanika ochronne działanie hormonów
  • wystąpienie podobnej choroby u bliskich krewnych w stosunkowo młodym wieku
  • czynniki rasowe – szczególnie narażona na miażdżycę jest ludność afroamerykańska.

DIAGNOSTYKA MIAŻDŻYCY

W trakcie wizyty u lekarza szczególnie ważny jest pomiar ciśnienia tętniczego krwi oraz obliczenie wskaźnika BMI pozwalającego wykluczyć albo potwierdzić nadwagę lub otyłość.

Badania pomocne w rozpoznaniu miażdżycy:

  • osłuchiwanie przy pomocy stetoskopu może ujawnić szmery nad zwężonymi miażdżycowo naczyniami
  • profil lipidowy, czyli pomiar we krwi poziomu cholesterolu całkowitego, jego frakcji LDL i HDL oraz triglicerydów
  • badanie poziomu glukozy we krwi
  • jonogram
  • EKG spoczynkowe
  • EKG wysiłkowe
  • ECHO serca, może np. pokazać niedokrwiony fragment mięśnia sercowego wykonujący nieprawidłowe ruchy w czasie pracy serca
  • angiografia zmienionych chorobowo naczyń; badanie polega na podaniu do naczynia (najczęściej poprzez cewnik wprowadzony do tętnicy udowej) specjalnego środka kontrastowego, który rozprowadza się z prądem krwi, a następnie wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego. Na zdjęciu takim bardzo wyraźnie widoczne są naczynia krwionośne oraz wszelkie ich zwężenia i inne nieprawidłowości.

LECZENIE MIAŻDŻYCY

Główne cele w leczeniu miażdżycy:

  • walka z objawami
  • zapobieganie progresji choroby oraz zapobieganie wynikającemu z tego zamknięciu światła naczynia.

Leczenie obejmuje także zmianę trybu życia i diety, przyjmowanie leków, angioplastykę lub nawet leczenie operacyjne.

Leczenie farmakologiczne:

  • zażywanie leków normalizujących ciśnienie tętnicze krwi
  • zażywanie leków normalizujących poziom cukru we krwi (u chorych na cukrzycę)
  • zażywanie leków normalizujących gospodarkę lipidową organizmu; chodzi tu głównie o: statyny – np. atrowastatyna, fibraty – np. gemfibrozyl, żywice jonowymienne – np. cholestyramina, kolestypol, ezetymib – zmniejsza wchłanianie cholesterolu w jelicie, kwas nikotynowy
  • przewlekłe przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego (popularnej aspiryny) zarówno przez osoby z rozpoznaną miażdżycą, jak i przez ludzi obciążonych dużym ryzykiem jej wystąpienia.

Leczenie inwazyjne:

  • angioplastyka – jest metodą leczenia polegającą na wprowadzeniu (najczęściej poprzez tętnicę udową) do miejsca zwężonego przez blaszkę miażdżycową cewnika, poprzez który można poszerzyć zwężone miejsce za pomocą balonu; zdarza się, że w miejscu tym lekarz pozostawia stent, czyli specjalną sprężynkę zapobiegającą ponownemu zwężeniu
  • leczenie operacyjne – poprzez wszczepienie bypassu; polega ono na ominięciu miejsca zwężenia za pomocą fragmentu naczynia z innej części ciała przyszytego do zwężonej tętnicy przed i za zwężeniem; wskutek zabiegu krew płynie poprzez bypass, omijając newralgiczne miejsce, dostarczając krew do dalej położonych tkanek.

 NALEŻY:

  • wykonywać ćwiczenia fizyczne
  • znormalizować masę ciała (w razie potrzeby)
  • jeść duże ilości produktów bogatych w błonnik oraz owoce i warzywa
  • jeść ryby, najlepiej 2 razy w tygodniu.

 NIE NALEŻY:

  • palić tytoniu
  • spożywać w nadmiarze alkoholu
  • spożywać potraw z dużą zawartością tłuszczów
  • stosować w nadmiarze soli w diecie, zwłaszcza gdy pacjent ma nadciśnienie tętnicze.

 

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze jest to przewlekła choroba układu krążenia, polegająca na zwiększonym ciśnieniu krwi przepływającej przez naczynia. Wymaga leczenia długotrwałego. Szacuje ...
Czytaj Dalej

Niewydolność krążenia

Niewydolność krążenia
Niewydolność krążenia jest zespołem chorobowym, w którym serce nie jest w stanie tłoczyć odpowiedniej ilości krwi do tkanek (płuc, mózgu, ...
Czytaj Dalej

Zator

Zator
Zator jest to zablokowanie naczynia krwionośnego przez stały, półstały lub gazowy materiał zatorowy, przeniesiony w miejsce zaczopowania przez krew. Najczęściej jest ...
Czytaj Dalej

Niskie ciśnienie krwi

Niskie ciśnienie krwi
Niskim ciśnieniem krwi (niedociśnieniem) nazywa się taką sytuację, gdy ciśnienie skurczowe krwi jest niższe niż 100 mmHg. Zwykle niedociśnienie nie ...
Czytaj Dalej