Osteoporoza jest ogólnoustrojową chorobą metaboliczną kości charakteryzującą się obniżeniem masy tkanki kostnej oraz zaburzeniem jej architektury z następczym wzrostem podatności na złamania. W związku ze starzeniem się społeczeństwa rośnie liczba osób z osteoporozą i jej powikłaniami.

Osteoporozę można podzielić na:

  • pierwotną:
    • typ I: osteoporoza pomenopauzalna, rozwija się u kobiet po menopauzie
    • typ II: osteoporoza starcza, rozwija się u osób starszych, zarówno kobiet, jak i mężczyzn
  • wtórną.

OBJAWY OSTEOPOROZY

Osteoporoza przebiega bezobjawowo.

Pierwszymi oznakami choroby są jej powikłania w postaci złamań, głównie:

  • kompresyjne złamania kręgów („zgniecenie” kręgu pod naporem ciężaru kręgów znajdujących się nad nim)
  • złamanie dalszej nasady kości promieniowej (koniec przy nadgarstku)
  • złamania kości udowej, głównie szyjki kości udowej.

W wyniku wielokrotnych złamań dochodzi do deformacji szkieletu, pojawia się łukowate wygięcie odcinka piersiowego kręgosłupa do tyłu (nadmierna kifoza piersiowa). Jednocześnie obniża się wzrost, co wynika ze zmniejszenia wysokości trzonów kręgów.

PRZYCZYNY OSTEOPOROZY

Masa tkanki kostnej rośnie od początku życia, aby około 30-35 roku życia osiągnąć swoje maksimum, czyli tzw. szczytową masę kostną. Po tym okresie następuje jej stopniowy spadek. Kobiety osiągają mniejszą niż mężczyźni szczytową masę kostną. Do okresu menopauzy są one chronione przed rozwojem osteoporozy przez wysokie stężenie estrogenów. Po menopauzie dochodzi do nagłej, szybszej niż u mężczyzn, utraty tkanki kostnej, z tego powodu osteoporoza pojawia się u kobiet szybciej. W osteoporozie dochodzi do znacznego zachwiania równowagi między tworzeniem a resorpcją tkanki kostnej. Struktura kości staje się mniej zbita.

CZYNNIKI RYZYKA

  • wiek
  • płeć żeńska
  • występowanie osteoporozy w rodzinie
  • rasa biała
  • drobna budowa ciała
  • stan pomenopauzalny (także w wyniku usunięcia jajników)
  • nierodzenie dzieci
  • niedobór hormonów płciowych
  • niska zawartość wapnia w diecie
  • niska lub zbyt wysoka zawartość fosforu w diecie
  • niedobór lub nadmiar białka
  • niska zawartość witaminy D w diecie lub brak odpowiedniej ekspozycji skóry na słońce
  • mała aktywność fizyczna
  • palenie papierosów
  • nadmierne picie kawy
  • nadmierne spożywanie alkoholu.

Wtórna osteoporoza rozwija się w wyniku:

  • nowotworów
  • nadczynności przytarczyc, tarczycy, kory nadnerczy (choroba Cushinga)
  • chorób nerek
  • przewlekłych chorób zapalnych
  • unieruchomienia
  • pierwotnej żółciowej marskości wątroby
  • stosowania niektórych leków.

DIAGNOSTYKA OSTEOPOROZY

Diagnostyka opiera się o:

  • u osób z ryzykiem rozwoju osteoporozy lub tych, u których wystąpiły już powikłania w postaci złamań, wykonuje się pomiar gęstości mineralnej kości
  • metodą densytometru (DEXA); pomiar musi być dokonany w odcinku lędźwiowym kręgosłupa lub górnej części nasady kości udowej (badanie nasady dalszej kości promieniowej nie jest wiarygodne)
  • badanie rentgenowskie kości — ukazuje charakterystyczne zmiany, gdy utrata tkanki kostnej sięga kilkudziesięciu procent.

LECZENIE OSTEOPOROZY

Stosuje się leczenie farmakologiczne oraz niefarmakologiczne.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • stosować odpowiednią, zrównoważoną dietę, zawierającą właściwe dla wieku dawki wapnia i witaminy D
  • stosować odpowiednią dla wieku i możliwości aktywność fizyczną, np. codzienne spacery, jazda na rowerze, gimnastyka, jogging
  • przebywać z odsłoniętą skórą na słońcu przez kilkanaście minut, kilka razy w tygodniu
  • wystrzegać się upadków:
    • zakładać odpowiednie obuwie z podeszwą antypoślizgową
    • stosować laski lub chodziki
    • korygować wady wzroku odpowiednimi okularami
    • stosować maty antypoślizgowe.

 NIE NALEŻY:

  • bagatelizować objawów
  • palić papierosów
  • nadużywać alkoholu
  • pić kawy w nadmiernych ilościach.

 

Osteomalacja

Osteomalacja
Osteomalacja (demineralizacja kości, rozmiękanie kości) to choroba cechująca się obniżoną mineralizacją kości, wynikającą najczęściej z niedoboru aktywnej formy witaminy D ...
Czytaj Dalej

Płaskostopie

Płaskostopie
Płaskostopie jest wadą w budowie stopy. Polega na obniżeniu sklepienia stopy, w wyniku czego spoczywa ona całą swoją powierzchnią na ...
Czytaj Dalej

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, choroba Bechterewa) jest postacią zapalenia stawów kręgosłupa oraz stawów krzyżowo-biodrowych. Występuje częściej u mężczyzn. Jest ...
Czytaj Dalej

Skrzywienie kręgosłupa

Skrzywienie kręgosłupa
Skrzywienie kręgosłupa to zniekształcenie powstałe w wyniku zaburzeń symetrii kręgów i odchylenia ich od linii pionu ciała, z towarzyszącym przesunięciem ...
Czytaj Dalej