Gruźlica jest chorobą zakaźną wywoływaną przez prątki gruźlicy, Mycobacterium tuberculosis. Bakterię tę odkrył w 1882 r. Robert Koch, późniejszy laureat nagrody Nobla (1905 r.). Na przestrzeni wieków gruźlica pochłonęła niezliczone ilości ofiar.

Szacuje się, iż 30% ludzi na świecie zakażonych jest prątkami gruźlicy, jednak tylko u około 2-5% z nich rozwija się aktywna choroba.

Rodzaje gruźlicy:

  • • gruźlica płuc (postać typowa)
  • • gruźlica pozapłucna, która może zajmować:

OBJAWY GRUŹLICY

Pierwotne zakażenie przebiega zwykle bezobjawowo, jednak w późniejszym okresie pojawiają się:

  • złe samopoczucie
  • podwyższona temperatura ciała
  • poty nocne
  • spadek masy ciała
  • osłabienie
  • brak apetytu.

Objawy w zależności od miejsca wystąpienia choroby:

Gruźlica płuc:

  • suchy kaszel, który z czasem robi się wilgotny (kaszel trwa ponad 3 tygodnie)
  • chory odkrztusza śluzową, czasem ropną, wydzielinę koloru żółtozielonego
  • duszność
  • krwioplucie

Gruźlica opłucnej:

  • ból w klatce piersiowej
  • kaszel
  • duszność

Gruźlica kości, stawów i kręgosłupa:

  • obrzęk
  • ból
  • ograniczenie ruchomości w zajętym stawie
  • choroba Potta: zapadnięcie się sąsiednich kręgów powoduje i wygięcie kręgosłupa, ropnie opadowe przykręgosłupowe

Gruźlica osierdzia:

  • zaciskające zapalenie osierdzia
  • zwapnienia osierdzia
  • tamponada serca

Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

  • bóle głowy
  • bóle kręgosłupa
  • światłowstręt
  • sztywność karku

Gruźlica węzłów chłonnych:

  • powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyjnych i nadobojczykowych, są one twarde, niebolesne, z czasem rozmiękają, a treść ropna wydostaje się na powierzchnię skóry

Gruźlica układu moczowo-płciowego:

  • bolesne i częste oddawanie małych ilości moczu
  • krwiomocz
  • u kobiet: zaburzenia miesiączkowania, choroba może prowadzić do bezpłodności
  • u mężczyzn: zapalenie gruczołu krokowego lub najądrzy

Gruźlica otrzewnej:

  • ból brzucha i powiększenie jego obwodu
  • zaburzenia jelitowe

Gruźlica układu pokarmowego:

PRZYCZYNY GRUŹLICY

Prątki gruźlicy przenoszone są drogą kropelkową, np. podczas kaszlu.

Pierwotna postać gruźlicy jest zawsze płucna, gdyż tam trafiają bakterie z wdychanym powietrzem.

Dochodzi do niszczenia tkanki płucnej i nacieku różnego rodzaju komórek, które wraz z tkanką włóknistą tworzą tzw. gruzełek gruźliczy. Jest on źródłem prątków, które w sprzyjających warunkach (obniżenia odporności) rozprzestrzeniają się dalej w tkance płucnej lub też na inne narządy, np. kości.

Do grupy osób o zwiększonym ryzyku zachorowania na gruźlicę należą:

  • osoby zakażone wirusem HIV wywołującym AIDS (gruźlica jest najczęstszą przyczyną śmierci osób, u których rozwinęło się AIDS)
  • osoby z odpornością obniżoną na skutek leczenia immunosupresyjnego (np.
  • po sterydoterapii, po leczeniu choroby nowotworowej, po przeszczepach)
  • osoby z cukrzycą, niewydolnością serca, przewlekłą niewydolnością nerek
  • osoby bezdomne – z powodu niedożywienia, złych warunków socjalnych
  • osoby nadużywające alkoholu oraz przyjmujące narkotyki
  • osoby w starszym wieku.

Możliwe jest także zarażenie prątkiem krowim przez picie niegotowanego mleka.

 

DIAGNOSTYKA GRUŹLICY

Diagnostyka obejmuje:

  • opis objawów
  • badanie chorego
  • badanie radiologiczne klatki piersiowej
  • badanie plwociny na obecność prątków
  • próbę tuberkulinową Mantoux, polegającą na wprowadzeniu śródskórnie zmodyfikowanych prątków (które nie mogą wywołać choroby) oraz ocenie po 72 godzinach odczynu, jaki powstał; odczyn ponad pewną normę świadczy o zakażeniu.

Lekarz zobowiązany jest powiadomić Państwowego Inspektora Sanitarnego o każdym przypadku zachorowania.

LECZENIE GRUŹLICY

Standardowo leczenie obejmuje podawanie antybiotyków przez okres 6 miesięcy. Po kilku tygodniach leczenia chory prze-staje wydalać prątki, a więc przestaje być źródłem zakażenia dla otoczenia.

Gruźlica a ciąża

Leki stosowane w leczeniu gruźlicy są bezpieczne dla płodu i dziecka karmionego piersią. Podczas ciąży stosuje się zmodyfikowany schemat leczenia. Gruźlica (pod warunkiem że jest nieczynna) nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Należy jedynie odseparować dziecko od matki na czas, w którym wydala ona prątki.

Mimo współczesnych metod leczenia gruźlica jest jedną z głównych przyczyn zgonów w krajach trzeciego świata.

PROFILAKTYKA

Szczepienia przeciwko gruźlicy prowadzone są w Polsce od 1959 roku. Kalendarz szczepień obowiązujący od 2007 roku przyniósł zmianę cyklu szczepień przeciwko gruźlicy. Szczepienie przeprowadza się tylko raz, wykonuje się je u dzieci w pierwszych 24 godzinach życia. Przedtem szczepiono aż czterokrotnie. Zmiana wynika z głębszego poznania mechanizmów działania szczepionki, wykazano bowiem, iż tylko pierwsze szczepienie przynosi korzyści. Profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwprątkowych zalecane jest u osób z obniżoną odpornością, a także u osób z najbliższego otoczenia chorych.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • udać się do lekarza w przypadku wystąpienia niepokojących objawów
  • zastosować się do nakazów lekarza
  • odpowiednio dobrać dietę
  • poddać się rekonwalescencji w suchym, ciepłym klimacie górskim (leczenie uzdrowiskowe)
  • stosować naświetlanie światłem ultrafioletowym, które przyspiesza leczenie
  • często wietrzyć pomieszczenia, w których przebywa chory
  • zakrywać usta chusteczką podczas kaszlu
  • ograniczyć kontakty z osobami szczególnie narażonymi na zakażenia, np. z dziećmi i osobami starszymi
  • stosować się do wymogów sanitarnych.

 NIE NALEŻY:

  • bagatelizować objawów
  • dopuścić do niedożywienia
  • palić papierosów
  • przebywać w zadymionych pomieszczeniach.

Przy gruźlicy nie wolno palić papierosów, ani nawet przebywać w zadymionych pomieszczeniach

 

Zapalenie płuc

Zapalenie płuc
Zapalenie płuc jest stanem zapalnym obejmującym miąższ płucny i tkankę śródmiąższową. Zapalenie płuc najczęściej rozwija się w następstwie zapalenia górnych ...
Czytaj Dalej

Zapalenie zatok przynosowych

Zapalenie zatok przynosowych
Zapalenie zatok przynosowych to stan zapalny obejmujący błonę śluzową zatok (jednej lub kilku). Powietrze, które dostaje się do górnych dróg ...
Czytaj Dalej

Gruźlica

Gruźlica
Gruźlica jest chorobą zakaźną wywoływaną przez prątki gruźlicy, Mycobacterium tuberculosis. Bakterię tę odkrył w 1882 r. Robert Koch, późniejszy laureat ...
Czytaj Dalej

Przeziębienie

Przeziębienie
Przeziębienie to stan zapalny błony śluzowej pokrywającej jamę nosową, gardło i krtań, wywołany przez wirusy. Wzrost zachorowań przypada na okres ...
Czytaj Dalej