Gruźlica jest chorobą zakaźną wywoływaną przez prątki gruźlicy, Mycobacterium tuberculosis. Bakterię tę odkrył w 1882 r. Robert Koch, późniejszy laureat nagrody Nobla (1905 r.). Na przestrzeni wieków gruźlica pochłonęła niezliczone ilości ofiar.

Szacuje się, iż 30% ludzi na świecie zakażonych jest prątkami gruźlicy, jednak tylko u około 2-5% z nich rozwija się aktywna choroba.

Rodzaje gruźlicy:

  • • gruźlica płuc (postać typowa)
  • • gruźlica pozapłucna, która może zajmować:

OBJAWY GRUŹLICY

Pierwotne zakażenie przebiega zwykle bezobjawowo, jednak w późniejszym okresie pojawiają się:

  • złe samopoczucie
  • podwyższona temperatura ciała
  • poty nocne
  • spadek masy ciała
  • osłabienie
  • brak apetytu.

Objawy w zależności od miejsca wystąpienia choroby:

Gruźlica płuc:

  • suchy kaszel, który z czasem robi się wilgotny (kaszel trwa ponad 3 tygodnie)
  • chory odkrztusza śluzową, czasem ropną, wydzielinę koloru żółtozielonego
  • duszność
  • krwioplucie

Gruźlica opłucnej:

  • ból w klatce piersiowej
  • kaszel
  • duszność

Gruźlica kości, stawów i kręgosłupa:

  • obrzęk
  • ból
  • ograniczenie ruchomości w zajętym stawie
  • choroba Potta: zapadnięcie się sąsiednich kręgów powoduje i wygięcie kręgosłupa, ropnie opadowe przykręgosłupowe

Gruźlica osierdzia:

  • zaciskające zapalenie osierdzia
  • zwapnienia osierdzia
  • tamponada serca

Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

  • bóle głowy
  • bóle kręgosłupa
  • światłowstręt
  • sztywność karku

Gruźlica węzłów chłonnych:

  • powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyjnych i nadobojczykowych, są one twarde, niebolesne, z czasem rozmiękają, a treść ropna wydostaje się na powierzchnię skóry

Gruźlica układu moczowo-płciowego:

  • bolesne i częste oddawanie małych ilości moczu
  • krwiomocz
  • u kobiet: zaburzenia miesiączkowania, choroba może prowadzić do bezpłodności
  • u mężczyzn: zapalenie gruczołu krokowego lub najądrzy

Gruźlica otrzewnej:

  • ból brzucha i powiększenie jego obwodu
  • zaburzenia jelitowe

Gruźlica układu pokarmowego:

  • biegunka
  • chudnięcie
  • bóle brzucha
  • wymioty (w gruźlicy jelit).

PRZYCZYNY GRUŹLICY

Prątki gruźlicy przenoszone są drogą kropelkową, np. podczas kaszlu.

Pierwotna postać gruźlicy jest zawsze płucna, gdyż tam trafiają bakterie z wdychanym powietrzem.

Dochodzi do niszczenia tkanki płucnej i nacieku różnego rodzaju komórek, które wraz z tkanką włóknistą tworzą tzw. gruzełek gruźliczy. Jest on źródłem prątków, które w sprzyjających warunkach (obniżenia odporności) rozprzestrzeniają się dalej w tkance płucnej lub też na inne narządy, np. kości.

Do grupy osób o zwiększonym ryzyku zachorowania na gruźlicę należą:

  • osoby zakażone wirusem HIV wywołującym AIDS (gruźlica jest najczęstszą przyczyną śmierci osób, u których rozwinęło się AIDS)
  • osoby z odpornością obniżoną na skutek leczenia immunosupresyjnego (np.
  • po sterydoterapii, po leczeniu choroby nowotworowej, po przeszczepach)
  • osoby z cukrzycą, niewydolnością serca, przewlekłą niewydolnością nerek
  • osoby bezdomne – z powodu niedożywienia, złych warunków socjalnych
  • osoby nadużywające alkoholu oraz przyjmujące narkotyki
  • osoby w starszym wieku.

Możliwe jest także zarażenie prątkiem krowim przez picie niegotowanego mleka.

 

DIAGNOSTYKA GRUŹLICY

Diagnostyka obejmuje:

  • opis objawów
  • badanie chorego
  • badanie radiologiczne klatki piersiowej
  • badanie plwociny na obecność prątków
  • próbę tuberkulinową Mantoux, polegającą na wprowadzeniu śródskórnie zmodyfikowanych prątków (które nie mogą wywołać choroby) oraz ocenie po 72 godzinach odczynu, jaki powstał; odczyn ponad pewną normę świadczy o zakażeniu.

Lekarz zobowiązany jest powiadomić Państwowego Inspektora Sanitarnego o każdym przypadku zachorowania.

LECZENIE GRUŹLICY

Standardowo leczenie obejmuje podawanie antybiotyków przez okres 6 miesięcy. Po kilku tygodniach leczenia chory prze-staje wydalać prątki, a więc przestaje być źródłem zakażenia dla otoczenia.

Gruźlica a ciąża

Leki stosowane w leczeniu gruźlicy są bezpieczne dla płodu i dziecka karmionego piersią. Podczas ciąży stosuje się zmodyfikowany schemat leczenia. Gruźlica (pod warunkiem że jest nieczynna) nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Należy jedynie odseparować dziecko od matki na czas, w którym wydala ona prątki.

Mimo współczesnych metod leczenia gruźlica jest jedną z głównych przyczyn zgonów w krajach trzeciego świata.

PROFILAKTYKA

Szczepienia przeciwko gruźlicy prowadzone są w Polsce od 1959 roku. Kalendarz szczepień obowiązujący od 2007 roku przyniósł zmianę cyklu szczepień przeciwko gruźlicy. Szczepienie przeprowadza się tylko raz, wykonuje się je u dzieci w pierwszych 24 godzinach życia. Przedtem szczepiono aż czterokrotnie. Zmiana wynika z głębszego poznania mechanizmów działania szczepionki, wykazano bowiem, iż tylko pierwsze szczepienie przynosi korzyści. Profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwprątkowych zalecane jest u osób z obniżoną odpornością, a także u osób z najbliższego otoczenia chorych.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • udać się do lekarza w przypadku wystąpienia niepokojących objawów
  • zastosować się do nakazów lekarza
  • odpowiednio dobrać dietę
  • poddać się rekonwalescencji w suchym, ciepłym klimacie górskim (leczenie uzdrowiskowe)
  • stosować naświetlanie światłem ultrafioletowym, które przyspiesza leczenie
  • często wietrzyć pomieszczenia, w których przebywa chory
  • zakrywać usta chusteczką podczas kaszlu
  • ograniczyć kontakty z osobami szczególnie narażonymi na zakażenia, np. z dziećmi i osobami starszymi
  • stosować się do wymogów sanitarnych.

 NIE NALEŻY:

  • bagatelizować objawów
  • dopuścić do niedożywienia
  • palić papierosów
  • przebywać w zadymionych pomieszczeniach.

Przy gruźlicy nie wolno palić papierosów, ani nawet przebywać w zadymionych pomieszczeniach

 

Odma opłucnowa

Odma opłucnowa
Odma to obecność powietrza w jamie opłucnej. W warunkach prawidłowych w jamie opłucnej znajduje się do 20 ml płynu, którego zadaniem ...
Czytaj Dalej

Przeziębienie

Przeziębienie
Przeziębienie to stan zapalny błony śluzowej pokrywającej jamę nosową, gardło i krtań, wywołany przez wirusy. Wzrost zachorowań przypada na okres ...
Czytaj Dalej

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza
Mukowiscydoza, czyli zwłóknienie wielotorbielowate, jest chorobą genetyczną, w której śluz wydzielany przez komórki śluzowe charakteryzuje się nadmierną gęstością i lepkością.  ...
Czytaj Dalej

Katar sienny

Katar sienny
Katar sienny, czyli alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa (alergiczny nieżyt nosa), jest to zapalenie błony śluzowej nosa wywołane procesem alergicznym ...
Czytaj Dalej