Świnka to ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się powiększeniem gruczołów ślinowych. Jest chorobą głównie wieku dziecięcego.

OBJAWY ŚWINKI

Najczęściej występuje typowy zespół objawów, chociaż możliwe jest występowanie nietypowych postaci klinicznych, w formie różnych innych chorób, które mogą być jednocześnie powikłaniami świnki. Nietypowe postaci kliniczne wyprzedzają obrzęk ślinianek lub występują bez odczynu z ich strony.

Chorują najczęściej dzieci w wieku 5-15 lat. Zachorowania do 2 roku życia są rzadkie. Zachorować mogą także dorośli, którzy w dzieciństwie nie przechodzili świnki ani nie byli szczepieni. Przebieg choroby jest wówczas cięższy, a objawy nasilone. Jednorazowe przebycie choroby pozostawia trwałą odporność.

Choroba jest częstsza w okresie wiosennym (kwiecień, maj), a objawy choroby występują po 13-22 dniach od zarażenia. Okres zaraźliwości nie został jednoznacznie ustalony, jednakże wirus występuje w ślinie na kilka dni przed wystąpieniem objawów oraz 4-9 dni po rozpoczęciu choroby. Przyjmuje się, że zaraźliwość kończy się wraz z ustąpieniem objawów klinicznych.

Charakterystyczne objawy świnki:

  • obrzęk ślinianki przyusznej, rozpoczynający się najczęściej po jednej stronie, zwykle lewej, rozwijający się w ciągu kilkunastu godzin; osiąga szczyt w ciągu 2-3 dni; powoli cofa się i zanika po 7-9 dniach trwania choroby
  • obrzęk drugiej ślinianki powstaje zwykle w ciągu 24-48 godzin od pojawienia się obrzęku po jednej stronie; niekiedy obrzęk powstaje jednocześnie po obu stronach
  • obustronny, znacznie nasilony obrzęk powoduje zmianę twarzy, która przyjmuje kształt gruszki
  • uciskanie obrzękniętej ślinianki wywołuje ból (różnie nasilony); skóra nad obrzmieniem jest napięta, ciepła, nigdy nie jest zaczerwieniona
  • bóle w okolicy stawu żuchwowego, utrudniające spożywanie pokarmów (gryzienie, żucie, połykanie).

Objawy poboczne:

  • gorączka (38-39°C) występująca jednocześnie z pojawieniem się obrzęku; u małych dzieci świnka może przebiegać bezgorączkowo
  • osłabienie, czasem bóle głowy
  • utrata łaknienia
  • trudności w połykaniu, uczucie suchości i kwaśności w ustach.

POWIKŁANIA PO ŚWINCE

  • zapalenie trzustki – cechuje się gorączką, bólem brzucha i wymiotami, występuje rzadko
  • zapalenie jąder – pojawia się obrzęk i bolesność jąder
  • zapalenie jajników – objawia się gorączką i bólami pleców
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu – cechuje się silnymi bólami głowy, sztywnością karku
  • głuchota, jako trwałe następstwo porażenia nerwu słuchowego.

PRZYCZYNY ŚWINKI

Czynnikiem wywołującym nagminne za-palenie ślinianek przyusznych jest wirus (RNA Paramyxovirus), który dostaje się do organizmu człowieka drogą kropelkową (kiedy osoba chora kicha lub kaszle) i umiejscawia przede wszystkim w gruczołach ślinowych, gdzie ulega rozmnożeniu.

DIAGNOSTYKA ŚWINKI

Chorobę rozpoznaje się na podstawie wywiadu lekarskiego, analizy stwierdzonych objawów klinicznych (opuchnięcie i bolesność uciskowa ślinianek) oraz wnikliwego badania lekarskiego. W przypadkach szczególnych wykonuje się badania laboratoryjne oraz serologiczne (badanie krwi i jej surowicy, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego).

LECZENIE ŚWINKI

Obowiązuje zgłoszenie zachorowania do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz izolacja chorego do ustąpienia objawów klinicznych (nie mniej niż 9 dni od pojawienia się symptomów choroby). Dzieci (niekiedy dorosłych) szczepi si szczepionką skojarzoną przeciwko odrze śwince i różyczce. W niektórych przypadkach stosuje się również szczepienie ochronne preparatami izolowanymi jedynie przeciwko śwince. Szczepienia wchodzą w skład obowiązującego w Polsce Programu Szczepień Ochronnych.

Przebycie zachorowania na odrę, świnkę lub różyczkę nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia ochronnego, które wykonuje się po upływie 4 tygodni od wyzdrowienia. Nie wolno stosować szczepionki skojarzonej przeciwko odrze, śwince i różyczce w ciąży oraz zachodzić w ciążę przez 3 miesiące po jej zastosowaniu. Należy skontaktować się z lekarzem w celu uzyskania dokładnych informacji o dostępnych szczepionkach i ich zastosowaniu.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • stosować ciepłe okłady na obrzęknięte ślinianki
  • podawać zwiększoną ilość płynów
  • po konsultacji z lekarzem można podawać leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe lub przeciwzapalne
  • zapewnić choremu spokój i dużo odpoczynku
  • zastosować lekkostrawną dietę (łagodne potrawy).

 NIE NALEŻY:

  • dopuszczać do kontaktu zdrowych dzieci z chorymi na świnkę
  • podawać chorym kwaśnych i ostrych pokarmów mogących dodatkowo podrażnić ślinianki.