Zapalenie opłucnej to stan zapalny obejmujący opłucną. Opłucna to błona surowicza pokrywająca płuca, stanowi jakby worek, w którym są one umieszczone.

OBJAWY ZAPALENIA OPŁUCNEJ

  • nagły, silny, kłujący ból w klatce piersiowej, zwykle jednostronny
    • ból nasilają: kaszel, głęboki wdech, ruchy tułowia
    • ból zmniejszają: leżenie na tej stronie klatki piersiowej, po której odczuwa się ból
  • podwyższona temperatura ciała – powyżej 38°C oraz poty
  • suchy kaszel
  • duszność.

PRZYCZYNY ZAPALENIA OPŁUCNEJ

Zapalenie opłucnej nie występuje samodzielnie, zwykle jest objawem innego procesu chorobowego toczącego się w organizmie. Najczęściej jest objawem gruźlicy i nosi wówczas nazwę gruźliczego wysiękowego zapalenia opłucnej.

Może także powstać w wyniku:

  • innych infekcji bakteryjnych płuc
  • infekcji wirusowych
  • rozprzestrzeniania się raka płuc.

Również inne choroby, które wydają się być niezwiązane z opłucną czy płucami, mogą powodować odczyny zapalne opłucnej:

  • choroby układowe, np. kolagenozy
  • zapalenie trzustki
  • choroby wątroby
  • niewydolność nerek
  • niewydolność serca.

Uraz klatki piersiowej, przy którym dochodzi od przerwania opłucnej, także może spowodować rozwinięcie się jej zapalenia.

Istnieje także azbestowe zapalenie opłucnej, które powstaje w wyniku długotrwałego narażenia na drobiny pyłu, powstającego z materiałów zawierających azbest. Objawia się ono częstymi, nawracającymi wysiękami w jamie opłucnej, bez objawów ogólnych, takich jak podwyższona temperatura. Azbest był surowcem używanym w przeszłości na szeroką skalę w budownictwie (pokrycia dachów, materiały izolacyjne), do produkcji farb i wyrobów ogniotrwałych oraz w przemyśle motoryzacyjnym.

Narażenie na kontakt z azbestem jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju nowotworu płuc.

DIAGNOSTYKA ZAPALENIA OPŁUCNEJ

  • opis dolegliwości przez pacjenta
  • zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej
  • USG klatki piersiowej – pozwala uwidocznić płyn w jamie opłucnej
  • nakłucie jamy opłucnej, które umożliwia zbadanie płynu opłucnowego pod kątem:
    • biochemicznym
    • bakteriologicznym
    • cytologicznym

Zabieg ten wykonuje się w celu zidentyfikowania czynnika sprawczego i poszukiwania komórek nowotworowych. Może być on także zabiegiem leczniczym, gdyż poprzez usunięcie płynu z jamy opłucnej ułatwia oddychanie

  • biopsję opłucnej — stosowaną w celu diagnostyki w kierunku nowotworu i gruźlicy.

LECZENIE ZAPALENIA OPŁUCNEJ

W przypadku zaobserwowania objawów sugerujących zapalenie opłucnej należy udać się do lekarza. Leczenie obejmuje stosowanie odpowiednich antybiotyków w przypadku infekcji bakteryjnej lub zwalczanie choroby podstawowej, np. niewydolności serca.

Leczniczo stosuje się także nakłucie jamy opłucnej, o czym wspomniano powyżej. W celu złagodzenia bólu podaje się środki przeciwbólowe dostępne w aptece bez recepty.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • nawilżać powietrze za pomocą nawilżacza, miseczki napełnionej wodą, ustawionej na kaloryferze, lub rozwieszonych na nim mokrych ręczników
  • pić duże ilości płynów
  • ułożyć się na tym boku, gdzie występuje ból
  • spokojnie i miarowo oddychać
  • stosować rehabilitację w postaci ćwiczeń oddechowych w czasie rekonwalescencji, pozwoli to uniknąć powstania zrostów, czyli połączeń między obiema blaszkami opłucnej.

 NIE NALEŻY:

  • bagatelizować objawów
  • palić papierosów
  • przebywać w miejscach zadymionych
  • wychodzić z domu aż do ustąpienia objawów
  • nadmiernie ćwiczyć.