Środowisko ciężarnej wywiera istotny wpływ na prawidłowy przebieg ciąży. Właściwa dieta w trakcie tych dziewięciu miesięcy zapewnia organizmowi pokrycie zapotrzebowania na podstawowe składniki odżywcze, takie jak białko, węglowodany, tłuszcze oraz witaminy i sole mineralne.

Dzięki odpowiedniej diecie rutynowe przyjmowanie preparatów wielowitaminowych nie jest konieczne.

Przyrost masy ciała w ciąży powinien wynosić prawidłowo od 9 do 12 kg.

Zbyt mały przyrost masy ciała jest objawem niepokojącym. W ciąży powinno się przybrać na wadze co najmniej 7-8 kg. Zmniejszony przyrost masy ciała świadczyć może o niewłaściwej diecie oraz wiązać się z nieprawidłowym przebiegiem ciąży (np. małowodzie).

W pierwszej połowie ciąży zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 300 kcal, a w drugiej połowie o około 500 kcal dziennie. Oznacza to, że w pierwszej połowie ciąży zapotrzebowanie energetyczne wynosi 2300 kcal na dobę, a w drugiej połowie ciąży 2500 kcal na dobę. Te przeciętne wartości wyliczono dla kobiet dojrzałych i pracujących w niewielkim wymiarze czasu.

Dla młodych ciężko pracujących kobiet zapotrzebowanie energetyczne powinno być odpowiednio większe, o około 1000 kcal w ciągu doby.

W przypadku stosowania diety niepokrywającej zapotrzebowania energetycznego organizm płodu korzysta z substancji zmagazynowanych w organizmie matki, co prowadzi do wyniszczenia jej ustroju kosztem dostarczenia niezbędnych składników dla rozwoju dziecka.

Zapotrzebowanie na podstawowe składniki odżywcze w ciąży

Białko1,3 - 2,0 h/kg m.c.
Tłuszczedo 1g/kg m.c.
Węglowodany (cukry)500 g/dobę
Wapń2 g/dobę
Fosfor1,5 g/dobę
Żelazo30 mg/dobę

Zapotrzebowanie na białko w okresie ciąży

Zapotrzebowanie na białko zależy od wieku kobiety, wynosi około 1,3-2,0 gna kilogram masy ciała. Połowę z tego powinno stanowić białko pochodzenia zwierzęcego. U dojrzewającej kobiety zapotrzebowanie to jest nieco większe i wynosi około 1,5-2,5 g na kilogram masy ciała. Produkty zawierające białko to: mięso, mleko, jaja, ser, drób, ryby.

Zapotrzebowanie na tłuszcze i węglowodany w okresie ciąży

Spożycie tłuszczów nie powinno przekraczać 1 g na kilogram masy ciała. Tłuszcze zwierzęce są cennym źródłem witaminy A i D, natomiast tłuszcze roślinne obfitują w witaminę E. Zapotrzebowanie na węglowodany (cukry) wynosi 500 g dziennie.

Zapotrzebowanie na wapń i fosfor w okresie ciąży

Niezwykle ważne w okresie ciąży jest dostarczenie rozwijającemu się organizmowi dziecka odpowiedniej ilości wapnia i fosforu. Fosfor jest m.in. głównym składnikiem związków stanowiących magazyny energii w organizmie oraz stanowi główny budulec szkieletu. Ponadto bierze udział w wielu procesach życiowych komórki.

Spożywanie wapnia w dużym stopniu obniża ciśnienie tętnicze u kobiet ciężarnych i ryzyko wystąpienia stanu przed-rzucawkowego. Pamiętajmy, że wapń ogranicza wchłanianie żelaza, dlatego należy zapewnić odpowiednią dawkę żelaza u kobiet spożywających duże ilości wapnia.

Kobieta w drugiej połowie ciąży powinna spożywać odpowiednio 2 g wapnia i 1,5 g fosforu.

Najlepszym źródłem wapnia i fosforu jest mleko. Spożywanie 1 litra mleka dziennie pokrywa dużą część zapotrzebowania. Innym źródłem są warzywa, owoce, produkty mączne, zwłaszcza chleb razowy.

Zapotrzebowanie na żelazo w okresie ciąży

Innym ważnym pierwiastkiem jest żelazo. Jego dzienne zapotrzebowanie wynosi 30 mg. Żelazo występuje w jajach, mięsie, rybach i pokarmach roślinnych. Wymienione pokarmy zawierają ponadto odpowiednią ilość pierwiastków śladowych, biorących udział w procesach enzymatycznych.

Zapotrzebowanie na cynk w okresie ciąży

Bardzo ważny w diecie każdej kobiety ciężarnej powinien być cynk. Jego niedobór wiąże się z występowaniem małej masy urodzeniowej płodów. Cynk i grupa enzymów, w skład których on wchodzi, mają istotne znaczenie dla wzrostu i rozwoju płodu. Należy pamiętać, że podawanie żelaza w dawce przekraczającej 30 mg dziennie powoduje upośledzenie wchłaniania cynku i miedzi. Należy więc odpowiednio zwiększyć podaż tych cennych mikroelementów w diecie lub preparatach farmakologicznych.

Niezbędnymi składnikami diety warunkującymi prawidłowy rozwój płodu są witaminy.

Zapotrzebowanie na kwas foliowy w okresie ciąży

Ze względu na występujący w ciąży szybki rozwój łożyska, płodu, pępowiny i gruczołów piersiowych znacznie zwiększa się zapotrzebowanie na kwas foliowy. Niedostateczne spożycie kwasu foliowego w pierwszych tygodniach ciąży zwiększa ryzyko wad rozwojowych płodu. Należy spożywać do 400 mikrogramów kwasu foliowego dziennie, do 12 tygodnia ciąży.

Kwas foliowy występuje w świeżych, zielonych warzywach, szpinaku, karczochach, gorczycy, owocach cytrusowych, groszku, roślinach strączkowych, soczewicy, grochu włoskim, ciecierzycy i fasoli.

Jednak pokarmy te nie pokrywają całkowitego zapotrzebowania na kwas foliowy w ciąży, a dodatkowe straty powstają podczas ich gotowania. Kobiety, które urodziły dzieci z wadami układu nerwowego, powinny przyjmować około 4 mg kwasu foliowego dziennie co najmniej przez 1 miesiąc przed kolejnym zapłodnieniem i w pierwszych trzech miesiącach ciąży. Leczenie lekami przeciwpadaczkowymi wiąże się ze zwiększeniem zapotrzebowania na kwas foliowy do 1 mg dziennie.

Witaminy w ciąży

Witamina A w okresie ciąży

Witamina ta niezbędna jest do prawidłowego funkcjonowania oczu oraz skóry, a także wzrostu i różnicowania komórek. Witamina A występuje obficie w marchwi, warzywach liściastych, wątrobie, jajach, mleku i maśle. Zapotrzebowanie na nią nie zwiększa się w ciąży, dlatego też nie istnieje potrzeba jej uzupełniania. Nadmiar witaminy A może być szkodliwy dla płodu. Rośnie wtedy ryzyko wad czaszki i układu nerwowego.



Witamina B12 w okresie ciąży

Witamina ta odpowiada za prawidłowe podziały komórkowe oraz produkcję białek. Witamina B12 występuje w pokarmach bogatych w białko zwierzęce: mięso, ryby, jaja i mleko. W ciąży obserwuje się naturalny spadek witaminy B12 ze względu na obniżenie się stężenia białek odpowiedzialnych za transport tej substancji we krwi. Spożywanie pokarmów bogatych w białko zwierzęce w zupełności wystarcza na pokrycie dziennego zapotrzebowania.

Witamina B6 w okresie ciąży

Witamina ta stanowi niezbędny składnik do wytwarzania białka, cukrów i tłuszczów. Odpowiada za prawidłową czynność czerwonych krwinek oraz odporność ustroju. Jest aktywnie transportowana przez łożysko, gdzie osiąga 2-5 razy większe stężenie niż we krwi.

Bogate w witaminę B6 są mięso, wątroba, nerki, ziarno.

Ciężarnym zaleca się jednak doustne uzupełnianie zapotrzebowania na tę witaminę w postaci dodatkowej dawki 2 mg dziennie. Zwiększenie zapotrzebowania na witaminę B6 występuje w przypadku wymiotów. Należy jednak pamiętać, aby nie przedawkować witaminy B6, gdyż może to prowadzić do przykrych objawów -drętwienia rąk i stóp.

Witamina C w okresie ciąży

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C w ciąży wzrasta o 10 mg dziennie i wynosi 70 mg. Dawkę tę w zupełności pokrywa odpowiednia dieta. Witamina C występuje w świeżych owocach i warzywach (warzywa zielone, pomidory, ziemniaki).

U kobiet ze skłonnością do obrzęków powinno się ograniczyć spożywanie soli, a zwiększyć podaż białka. Dzięki odpowiedniej diecie można zapewnić rozwijającemu się organizmowi niezbędne składniki budulcowe, energetyczne i regulatorowe.

Poronienie – jakie są objawy oraz przyczyny?

Przyczyny poronienia
Poronienie jest to przedwczesne ukończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego jaja płodowego przed upływem 22 tygodnia ciąży. Jest to okres, przed ...
Czytaj Dalej

Połóg – co się dzieje z ciałem kobiety po porodzie?

Co się dzieje z ciałem kobiety po porodzie
Połóg jest to okres po porodzie, w czasie którego w organizmie kobiety następuje cofanie się zmian powstałych w czasie ciąży ...
Czytaj Dalej

Leki a ciąża – jakie leki są bezpieczne w trakcie ciąży?

Leki w ciąży
Okres ciąży, związanych z nią problemów oraz dbałość o prawidłowy rozwój płodu powodują stałe bądź doraźne przyjmowanie różnych preparatów. Obowiązuje ...
Czytaj Dalej

Ciąża mnoga

Ciąża mnoga
Do powstania ciąży mnogiej dochodzi, gdy w czasie owulacji dojdzie do uwolnienia z jajnika (jajników) więcej niż jednej komórki jajowej, ...
Czytaj Dalej