Żylaki to trwałe workowate lub walcowate poszerzenia żył powierzchownych (w ogromnej większości); o różnej długości (minimum 3 mm w pozycji stojącej). Zazwyczaj mają poskręcany, wężykowaty przebieg.

Krew przepływa z układu powierzchownego do głębokiego przez żyły przeszywające łączące oba układy. Zastawki w żyłach zapobiegają odwróceniu się tego kierunku i są gwarantem prawidłowego krążenia krwi w kończynach. Choroba ta dotyczy około 20% dorosłych, czyli jest powszechna, a częściej chorują na nią kobiety.

Układ żylny kończyn dolnych można podzielić na dwie grupy:

  • układ żył powierzchownych – leżą one tuż pod skórą i czasami są widoczne
  • układ żył głębokich – znajduje się głębiej, pomiędzy mięśniami.

Krew przepływa z układu powierzchownego do głębokiego przez żyły przeszywające łączące oba układy. Zastawki w żyłach zapobiegają odwróceniu się tego kierunku i są gwarantem prawidłowego krążenia krwi w kończynach.

Choroba ta dotyczy około 20% dorosłych, czyli jest powszechna, a częściej chorują na nią kobiety.

OBJAWY ŻYLAKÓW KOŃCZYN DOLNYCH

  • osłabienie mięśni kończyny dolnej
  • uczucie ciężkości i napięcia w chorej nodze
  • obrzęki wokół kostek (zwłaszcza wieczorem) lub całego podudzia
  • kurcze mięśni łydek i stopy (głównie w nocy)
  • możliwe swędzenie skóry na nogach.

Charakterystyczne jest nasilenie objawów po tym, jak chory pozostaje długo w pozycji stojącej lub siedzącej, zwłaszcza w wysokiej temperaturze (np. latem). Ulgę przynosi leżenie lub siedzenie z lekko uniesionymi do góry nogami (np. na poduszce).

Gdy choroba trwa długo, mogą pojawić się:

  • przebarwienia (zmiany troficzne) w kolorze brązowym
  • owrzodzenia – czyli ubytki skóry, najczęściej w dolnej części goleni i po wewnętrznej stronie; są one skutkiem ; niedokrwienia skóry i powolnym jej obumieraniem
  • w obrębie żylaków mogą powstać; zmiany zapalne (stwardnienie, zaczerwienienie), co może spowodować; zakrzepowe zapalenie żył i zatkanie; żyły
  • jeśli materiał zatorowy oderwie się z żył głębokich, to może on powędrować z krwią aż do naczyń włosowatych płuc i spowodować zatorowość płucną (będącą stanem zagrożenia życia).

PRZYCZYNY ŻYLAKÓW KOŃCZYN DOLNYCH

Przyczyną powstawania żylaków jest uszkodzenie zastawek żylnych, co może powodować cofanie się krwi żylnej lub nadmierne ciśnienie krwi w żyle. Decydujące znaczenie w rozwoju tej choroby maja czynniki genetyczne (dziedziczne), np. wrodzona wiotkość ścian żylnych.

Pozostałe czynniki wpływające na powstawanie żylaków:

  • podeszły wiek
  • wpływ hormonów (okres ciąży i porodu)
  • stojący lub siedzący tryb życia i pracy
  • zażywanie tabletek antykoncepcyjnych lub stosowanie hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie
  • zbyt częste zażywanie gorących kąpieli i wizyty w saunie
  • brak ruchu
  • ciężka praca fizyczna w pozycji stojącej
  • otyłość.

Wszystkie te sytuacje mogą doprowadzić do tego, że zastawki zapewniające prawidłowy przepływ krwi przestaną pełnić swoją funkcję. W takiej sytuacji krew zaczyna się cofać z układu głębokiego do powierzchownego.

Żyły układu powierzchownego są wtedy przepełnione krwią i aby pomieścić całą krew ulegają poszerzeniu i poskręcaniu. Stają się widoczne pod skórą. Choroba może obejmować coraz większą ilość żył. Nieleczone żylaki mogą prowadzić do owrzodzenia nóg.

DIAGNOSTYKA ŻYLAKÓW KOŃCZYN DOLNYCH

Rozpoznanie jest możliwe już podczas rozmowy i badania przez lekarza.

Badania pomocne w rozpoznaniu żylaków:

  • wykonanie prób sprawdzających czynność żył (obecnie rzadko wykonywane)
  • USG z badaniem dopplerowskim; wykonywane w celu sprawdzenia drożności żył oraz działania zastawek
  • flebografia, czyli badanie polegające na wypełnieniu żył specjalnym środkiem kontrastowym i wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego kończyny; środek kontrastowy podaje się przez żyłę na grzbiecie stopy, środek ten sprawia, że żyły są bardzo dobrze widoczne na zdjęciu i można ocenić ich stan.

LECZENIE ŻYLAKÓW KOŃCZYN DOLNYCH

Metody leczenia dzieli się na zachowawcze, farmakologiczne (leki) oraz zabiegowo-operacyjne.

Metody zachowawcze:

  • Noszenie elastycznych pończoch uciskowych; mają one różną elastyczność i mogą być dostosowane indywidualnie do stanu pacjenta.
  • W miejscu pracy w miarę możliwości unikanie długotrwałego stania i siedzenia z nogami zgiętymi w kolanach.
  • Odpoczynek z kończynami dolnymi uniesionymi powyżej serca, podpartymi na całej długości goleni.
  • Stosowanie maści zmniejszających obrzęk (przynoszących ukojenie).
  • Spożywanie produktów bogatych w witaminę C (np. morele, owoce róży, jeżyny, jagody), B i E.
  • Spożywanie czosnku, cebuli i imbiru, pobudzających krążenie krwi.
  • Aktywność fizyczna (jazda na rowerze i pływanie stanowią znakomity trening dla mięśni nóg).

Metody farmakologiczne i ziołolecznictwo:

  • Nie jest potwierdzone działanie leków, które leczyłyby chorobę.
  • Możliwe jest zastosowanie środków dostępnych bez recepty; zawierają one za-
    zwyczaj wyciąg z kasztanowca oraz orzecha włoskiego.
  • Wzmacnianie żył i usprawnienie krążenia można uzyskać także, stosując mieszanki ziołowe, np. krwawnik pospolity, dziurawiec zwyczajny, kwiat lipy.
  • Korzystne są preparaty zawierające rutynę.
  • Wyciągi z pestek winogron lub owoców cytrusowych.
  • Dostępne są też leki przepisywane przez lekarza.

Metody zabiegowo-operacyjne:

  • Usunięcie widocznych poszerzeń – zabieg może odbywać się w gabinecie zabiegowym podczas pojedynczej wizyty.
  • Sklerotyzacja żylaków – polega na wstrzyknięciu do żylaka środka obkurczającego, co w efekcie ma wywołać zarośnięcie i zamknięcie się chorej żyły.
  • Laseroterapia – gdy żylaki są powierzchowne i drobne.
  • Tradycyjne operacje – są powoli wypierane przez wyżej wymienione zabiegi.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • stosować wieczorne masaże nóg
  • unikać długiego stania i siedzenia
  • utrzymywać prawidłową masę ciała
  • wyeliminować alkohol i tytoń
  • zwiększyć aktywność fizyczną, gdyż praca mięśni nóg poprawia krążenie krwi w żyłach; szczególnie korzystna jest jazda na rowerze
  • zastosować zdrową dietę bogatą w błonnik.

 NIE NALEŻY:

  • nadużywać sauny i gorących kąpieli
  • nadmiernie korzystać z solarium
  • nadużywać kąpieli słonecznych
  • stosować depilacji na gorąco
  • zakładać „nogi na nogę
  • nosić skarpet mających zbyt ciasną gumkę, uciskającą podudzie.

 

Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca
Choroba niedokrwienna (wieńcowa) jest zespołem objawów wynikających z niedostatecznego zaopatrzenia mięśnia sercowego w krew niosącą tlen i inne składniki odżywcze, ...
Czytaj Dalej

Jak prawidłowo mierzyć tętno?

Jak prawidłowo mierzyć tętno?
Tętno u dorosłego mierzymy: 1. Na dużych tętnicach, np. na tętnicy: szyjnej wewnętrznej biodrowej udowej 2. Na mniejszych, np. na ...
Czytaj Dalej

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze jest to przewlekła choroba układu krążenia, polegająca na zwiększonym ciśnieniu krwi przepływającej przez naczynia. Wymaga leczenia długotrwałego. Szacuje ...
Czytaj Dalej

Zapalenie żył

Zapalenie żył
Zapalenie żył jest chorobą polegającą na pojawieniu się procesu zapalnego ich ściany, najczęściej w żylakowato zmienionych żyłach. Zazwyczaj zapaleniu żył ...
Czytaj Dalej