Jasnota jest pospolitym chwastem, przypominającym z wyglądu pokrzywę, a ponieważ nie parzy, nazywa się ją także głuchą pokrzywą. Dzięki podziemnym, rozgałęziającym się rozłogom, jasnota rośnie zawsze w kępach. Kremowobiałe kwiaty o wargowej budowie zebrane w okółki w kątach liści zakwitają stopniowo od dołu ku górze. Dlatego nie należy ścinać całych pędów lecz wyskubywać kwiaty na pniu.

Jasnota biała – występowanie i zbiór

Jasnota biała – występowanie i zbiór

Jasnota kwitnie bardzo długo, bo od wiosny do jesieni, najobficiej w maju i w czerwcu. Rośnie w miejscach zacienionych, na przydrożach, w sadach, przydomowych ogrodach, w zaroślach, często masowo.

Surowcem leczniczym jasnoty białej są kwiaty. Do ich zbioru wybiera się tylko dni pogodne. Zbiera się wyłącznie korony kwiatowe, wyskubując je ostrożnie i bez zgniatania, najlepiej do koszyczka. Zebrane kwiaty należy natychmiast suszyć. W naturalnych warunkach można je suszyć tylko w czasie bardzo suchej i upalnej pogody. W tym celu rozkładamy je cienką warstwą w zacienionych miejscach o dużym przepływie powietrza. Kwiaty zgniatane zaparzają się, a zbierane w okresie, gdy w powietrzu jest dużo wilgoci, a potem suszone w naturalnych warunkach – żółkną i ciemnieją. Dlatego, gdy zbieramy je w mniej upalne dni, powinniśmy je suszyć w suszarniach ogrzewanych, początkowo w temperaturze nieznacznie podwyższonej, a gdy nieco przeschną, w temperaturze do 40°C. Im ładniej wysuszymy kwiaty, tym skuteczniejsze będzie potem ich lecznicze działanie. Dobry susz powinien być biały z lekko kremowym odcieniem.

Skład chemiczny jasnoty białej

Składnikami jasnoty są:

  • garbniki,
  • śluz,
  • flawonoidy,
  • cholina,
  • śladowe ilości olejku eterycznego.

Właściwości lecznicze jasnoty białej

Wiadomo powszechnie, że jasnota jest znaczącym lekiem w schorzeniach kobiecych. Doświadczenia wykazały, że po wypiciu wyciągu z kwiatów zmniejsza się krwawienie miesięczne i skraca czas jego trwania.

Dzięki zawartości śluzu kwiaty działają powlekająco na błony śluzowe górnych dróg oddechowych, a dzięki garbnikom – przeciwzapalnie. Stwierdzono także, że jasnota przyspiesza usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii (tzw. metabolitów) i jest skutecznym lekiem w przypadku niektórych chorób skórnych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Działa więc odtruwająco – czyści krew. Ponadto jasnota jest słabym lekiem moczopędnym.

Jakie schorzenia wyleczą kwiaty jasnoty?

Jakie schorzenia wyleczą kwiaty jasnoty?

Oto lista schorzeń, które leczy się kwiatami jasnoty:

  • zbyt obfite miesiączkowanie,
  • lekkie krwawienia maciczne,
  • upławy (irygacje),
  • krwioplucie,
  • nieżyt jamy ustnej i gardła (płukanie),
  • nieżyty górnych dróg oddechowych,
  • biegunki,
  • wypryski skórne,
  • trądzik młodzieńczy,
  • świąd skóry (zwłaszcza u dzieci),
  • trudności w oddawaniu moczu.

W lecznictwie ludowym jasnota stosowana jest także przeciw cukrzycy.

Napar z jasnoty białej

Napar z jasnoty białej

Łyżkę kwiatów zalewamy szklanką wrzątku, gotujemy na wolnym ogniu 3 minuty, zaparzamy pod przykryciem 15 minut i przecedzamy. Pijemy 2-3 razy dziennie po 0,5—1 szklanki odwaru, dzieci po łyżce stołowej. Można także pić napar (20 minut zaparzania).

Syrop z jasnoty białej

Świeżo zebrane kwiaty zasypujemy w słoju cukrem w stosunku wagowym 2 cz. cukru na 3 cz. kwiatów. Po kilku tygodniach trzymania w cieniu, wyciskamy przez szmatkę syrop i przechowujemy go w butelkach. Lek bardzo wygodny w użyciu i smaczny (dla dzieci). Dorośli piją 3 razy dziennie po 1 łyżce syropu rozcieńczonego wodą, dzieci po jednej łyżeczce.




Młode, drobno posiekane liście jasnoty lub wierzchołki pędów są cennym dodatkiem do sałatek, zup i szpinaku. Kochający się w zieleninach Francuzi spożywają liście jako sałatkę.

Jasnota jest skuteczniejsza w mieszance z innymi ziołami. Na przykład w leczeniu dróg oddechowych wraz z macierzanką, koprem włoskim, podbiałem, miętą, rumiankiem i krwawnikiem. Jeśli chcemy u siebie poprawić przemianę materii, mieszamy kwiaty jasnoty z liśćmi brzozy, pokrzywy, kwiatami czarnego bzu, bratkami polnymi i perzem.