Toksoplazmoza jest chorobą zakaźną, inwazyjną, wywoływaną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zarażenie mikroorganizmem wywołującym toksoplazmozę jest powszechne w całej Europie.

OBJAWY TOKSOPLAZMOZY

Większość zakażeń toksoplazmozą ma przebieg bezobjawowy. Tylko nieliczne osoby zarażone mają objawy, gdyż prawidłowo działający układ odpornościowy człowieka zapobiega powstaniu choroby.

Toksoplazmoza nabyta (choroba odzwierzęca) – objawy kliniczne występują tylko u 10% zakażonych i są wynikiem zarażenia pierwotniakiem zdrowego wcześniej człowieka.

Objawy choroby cofają się bez leczenia po kilku tygodniach lub miesiącach.

Objawy toksoplazmozy nabytej:

  • powiększenie węzłów chłonnych (jednego, kilku, niekiedy większości, najczęściej powiększone są węzły chłonne szyjne)
  • powiększeniu węzłów mogą towarzyszyć stany podgorączkowe, rzadziej gorączka (temperatura ciała powyżej 38°C)
  • bóle mięśniowe, osłabienie, męczliwość, nadmierne pocenie się.

Toksoplazmoza wrodzona – jest chorobą płodu powstającą w następstwie zarażenia kobiety ciężarnej. Pierwotniak wywołujący toksoplazmozę może przenikać do płodu. Przepuszczalność łożyska dla Toxoplasma gondii zwiększa się w miarę rozwoju ciąży.

Objawy toksoplazmozy wrodzonej mogą występować wkrótce po urodzeniu lub dopiero w ciągu dalszego życia dziecka.

Objawy toksoplazmozy wrodzonej:

  • poważne zmiany mózgowe – wodogłowie, padaczka, niedorozwój umysłowy i psychomotoryczny
  • zmiany oczne – zapalenie siatkówki i naczyniówki oka
  • zmiany mogące dotyczyć narządów wewnętrznych.

Toksoplazmoza oczna – dotyczy narządu wzroku i jest bardzo groźną, zwykle wrodzoną (choć odnotowuje się przypadki toksoplazmozy ocznej nabytej), postacią toksoplazmozy. Przebieg toksoplazmozy ocznej jest nawrotowy i zwykle niepomyślny.

Objawy toksoplazmozy ocznej

  • mikroftalmia (małoocze) – występujące u noworodków
  • zaburzenia widzenia, w postaci: mroczków przed oczyma, światłowstrętu lub łzawienia zajętej gałki ocznej.

Zagrożenie toksoplazmozą dotyczy przede wszystkim:

  • noworodków urodzonych przez matki, które uległy zarażeniu po raz pierwszy w czasie ciąży lub krótko przed zajściem w ciążę
  • chorych z nieprawidłowo funkcjonującym układem odporności (HIV/ AIDS, stosowanie chemioterapii w przebiegu chorób nowotworowych, chorzy po transplantacji organów).

PRZYCZYNY TOKSOPLAZMOZY

Toxoplasma gondii jest pasożytem bytującym i rozmnażającym się wewnątrz komórek organizmu człowieka.

Do zakażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z oocystami, które powstają jako jedna z form złożonego cyklu rozwojowego w przewodzie pokarmowym kota. Zarażony kot wydala z kalem kilka milionów oocyst dziennie przez okręt 1 -3 tygodni. Oocysty po wydaleniu do środowiska zewnętrznego po kilku dniach przechodzą dalszy rozwój i stają się inwazyjne dla człowieka.

Do zarażenia cystami może dojść w wyniku kontaktu z zanieczyszczona glebą, pojemnikiem z kocimi odchodami łub spożycia zanieczyszczonej wody. Istnieje także możliwość zarażania się przez spożycie cyst tkankowych, występujących w surowym lub niedosmażonym mięsie albo niepasteryzowanym mleku, zwłaszcza kozim.

DIAGNOSTYKA TOKSOPLAZMOZY

Diagnostyka toksoplazmozy jest złożona. Obejmuje szereg badań serologicznych i obrazowych. Czasami na początku dąży lekarze zlecają badania na obecność toksoplazmozy.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY:

  • przed planowanym zajściem w ciążę zasięgnąć porady lekarskiej, gdyż możliwe jest wykonanie badań na obecność zakażenia Toxoplasma gondii; badania serologiczne mogą wykazać wcześniejsze przebycie zakażenia pierwotniakiem, które miało przebieg bezobjawowy; w tej sytuacji prawdopodobieństwo przeniesienia choroby na płód jest bardzo małe; jeśli wyniki badań wskażą, że do zakażenia nigdy wcześniej nie doszło, należy zwrócić szczególną uwagę na działania zapobiegające zakażeniu, gdyż w czasie ciąży jest ono bardzo niebezpieczne i
  • w przypadku już istniejącej ciąży zasięgnąć porady lekarskiej w celu omówienia ryzyka toksoplazmozy; w takim przypadku lekarz może podjąć decyzję o wykonaniu badań w kierunku zakażenia Toxoplasma gondii
  • w przypadku istniejącej ciąży podjąć odpowiednie kroki, jeżeli posiada się kota.

W celu zapobiegania zakażeniu:

  • nosić rękawice ochronne podczas pracy w ogrodzie, gdzie dochodzi do kontaktu z ziemią, ziemia bardzo często zanieczyszczona jest odchodami kotów i stanowi rezerwuar pasożytów, które mogą w niej przetrwać nawet rok
  • starannie myć ręce wodą z mydłem po ukończeniu prac ogrodowych, szczególnie przed przygotowywaniem jedzenia
  • dokładnie myć płynem i gorącą wodą deski do krojenia, zlewy, a także noże kuchenne i inne przedmioty wykorzystywane do przygotowywania surowego mięsa przed spożyciem.

 NIE NALEŻY:

  • spożywać surowego mięsa, ani go próbować (wewnętrzna temperatura przygotowywanego mięsa powinna wynosić przynajmniej 72°C)
  • pić niepasteryzowanego mleka oraz spożywać nieumytych warzyw i owoców
  • zapominać o przestrzeganiu podstawowych zasad higieny osobistej i życia codziennego
  • w przypadku posiadania kota – dopuszczać do jego kontaktu z dzikim ptactwem, gryzoniami i padliną, która może być zarażona Toxoplasma gondii
  • karmić kota surowym lub niedogotowanym mięsem
  • wprowadzać do domu nowego kota, który mógł przebywać na zewnątrz lub być karmiony surowym mięsem; lepiej unikać zabłąkanych kotów oraz miejsc ich stałego przebywania
  • będąc kobietą w ciąży, sprzątać kuwety z wydalinami kota; jeśli jest to niemożliwe, opisywaną czynność wykonywać w rękawicach ochronnych, kuweta musi być czyszczona codziennie, gdyż pasożyt znajdujący się w wydalinach kota dopiero po kilku dniach staje się inwazyjny dla człowieka.