Krzywica jest ogólnoustrojową chorobą dzieci polegającą na upośledzonej mineralizacji kości, która wynika z zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej.

Nazwa ta używana jest w stosunku do schorzenia dzieci, ponieważ zaburzenia mineralizacji powodują objawy krzywicy jedynie w rosnącym kośćcu. Gdy zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej dotyczą dorosłych, wywołują osteomalację i osteoporozę.

OBJAWY KRZYWICY

Niedobór witaminy D3 zaczyna się wiele miesięcy przed wystąpieniem innych objawów, do których należą:

  • deformacje szkieletu
    • skrzywienie kręgosłupa
    • zniekształcenie kości miednicy
    • nieprawidłowa budowa klatki piersiowej
    • poszerzenie przynasad kości przedramion i podudzi (bransolety krzywicze)
    • craniotabes, czyli rozmiękanie kości potylicy, kwadratowa czaszka o zwiększonym obwodzie
    • różaniec krzywiczy na klatce piersiowej widoczny wzdłuż mostka (zgrubienie połączeń kostno-chrzęstnych żeber)
    • bruzda Harrisona (poprzeczne zagłębienie w klatce piersiowej) będąca wynikiem wciągnięcia żeber przez przeponę
    • kurza klatka piersiowa, objawiająca się mniej lub bardziej wyraźnym uwypukleniem mostka
    • garb w okolicy lędźwiowej
    • deformacja stawów kolanowych (kolana koślawe lub szpotawe)
    • płaskostopie
  • opóźniony wzrost
  • ból kończyn, miednicy i pleców
  • drażliwość i nadpobudliwość
  • nadmierna potliwość
  • osłabiona siła mięśniowa
  • wiotkość mięśni powodująca powstanie miękkiego, rozlanego brzucha
  • powiększenie obwodu brzucha
  • wzdęcia i zaparcia
  • opóźnienie wyrzynania zębów.

Ciężkie postacie krzywicy spotyka u niemowląt szybko rosnących, otyłych, które są karmione sztucznie i nie otrzymują witaminy D3.

PRZYCZYNY KRZYWICY

Krzywica powstaje, gdy poziom aktywnej postaci witaminy D3 w organizmie człowieka jest nieprawidłowy. Istnieją dwa źródła tej witaminy w organizmie ludzkim:

  • skóra, gdzie powstaje pod wpływem działania promieni ultrafioletowych światła słonecznego (jest to główne źródło)
  • dieta – witamina jest absorbowana z pokarmów w jelitach.

Zarówno witamina D3 powstająca w skórze, jak i ta spożywana z pokarmami, aby mogły być w pełni przydatne dla człowieka, muszą przejść pewne modyfikacje, kolejno w wątrobie i nerkach. Niski poziom witaminy D3 powoduje upośledzenie wchłaniania w jelitach potrzebnego do rozwoju kości wapnia i obniżenie jego poziomu we krwi, zwiększa się również wydalanie fosforanów.

Organizm, próbując wyrównać te straty, produkuje w przytarczycach specjalny hormon, który „zabiera” wapń z kości, powodując ich osłabienie i inne objawy krzywicy. Dawniej, kiedy jakość diety pozostawiała wiele do życzenia, liczne przypadki krzywicy spowodowane były przez niedobór witaminy D3 w diecie. Obecnie sytuacja się zmieniła i przyczyn upatruje się w różnych chorobach pogarszających absorbcję witaminy D3 z przewodu pokarmowego.

Pozostałe przyczyny wystąpienia choroby krzywicy:

  • wrodzona krzywica, tzw. hipofosfatemiczna, będąca w zasadzie chorobą nerek o konsekwencjach dla całego organizmu; w chorobie tej fosforany nie są w dostatecznym stopniu reabsorbowane (odzyskiwane) w nerkach oraz zaburzona jest synteza witaminy D3, co powoduje zniekształcenia kości
  • brak ekspozycji chorego na światło słoneczne
  • niedobór wapnia.

Grupy ryzyka:

  • dzieci w wieku od 6 do 24 miesięcy, ponieważ wtedy rozwijają się bardzo szybko i zapotrzebowanie na witaminę D3 jest bardzo duże
  • dzieci karmione piersią, nieotrzymujące suplementacji witaminą D3
  • dzieci otrzymujące zbyt małą ilość wapnia i fosforu w diecie (np. mała ilość wypijanego mleka i innych produktów mlecznych).

DIAGNOSTYKA KRZYWICY

Pierwszym etapem jest dokładna rozmowa z lekarzem oraz badanie chorego. Uwagę zwraca się zwłaszcza na przebyte lub obecne choroby nerek.

Następnie lekarz może zalecić szereg badań, takich jak:

  • badania krwi:
    • poziom fosforanów (obniżony)
    • poziom wapnia (obniżony)
    • poziom fosfatazy zasadowej (podwyższony)
    • poziom witaminy D3 (obniżony)
    • poziom parathormonu (podwyższony)
  • zdjęcie RTG stawów kolanowych, ponieważ tu najlepiej widać zmiany w budowie kości.

LECZENIE KRZYWICY

Gdy krzywica już się pojawi, możliwe jest jej skuteczne leczenie. Polega ono przede wszystkim na podawaniu preparatów witaminy D3 przez około 4-6 tygodni.

Naturalne źródła witaminy D

  • olej z ryb (tran)
  • wątroby ryb
  • tłuste ryby:
    • makrela
    • śledź
    • sardynka
    • łosoś
    • tuńczyk
  • żółtka jaj
  • masło
  • margaryna
  • płatki śniadaniowe
  • sery
  • krewetki.

Nie wolno zapomnieć, że przebywanie na słońcu sprawia, iż organizm gromadzi witaminę D.

PORADY LEKARZA

 NALEŻY

  • poddawać dziecko działaniu promieni słonecznych
  • podawać witaminę D3 wszystkim niemowlętom, począwszy od 3. tygodnia życia
  • spożywać odpowiednią ilość wapnia. Dla niemowląt i noworodków najlepszym źródłem jest mleko matki lub ewentualnie zastępcze mieszanki dostępne na rynku. Dobrymi źródłami wapnia mogą być (poza mlekiem) szpinak oraz soki pomarańczowe.

 NIE NALEŻY:

  • bagatelizować objawów
  • zmuszać dziecka, by zbyt wcześnie siadało czy chodziło.

 

Zapalenia stawów

Zapalenia stawów
Zapaleniem stawów określa się stan zapalny obejmujący błonę maziową wyściełającą staw. Staw to ruchome połączenie co najmniej dwóch kości. Zawiera ...
Czytaj Dalej

Skrzywienie kręgosłupa

Skrzywienie kręgosłupa
Skrzywienie kręgosłupa to zniekształcenie powstałe w wyniku zaburzeń symetrii kręgów i odchylenia ich od linii pionu ciała, z towarzyszącym przesunięciem ...
Czytaj Dalej

Płaskostopie

Płaskostopie
Płaskostopie jest wadą w budowie stopy. Polega na obniżeniu sklepienia stopy, w wyniku czego spoczywa ona całą swoją powierzchnią na ...
Czytaj Dalej

Kręcz szyi

Kręcz szyi
Kręcz szyi to nieprawidłowe ułożenie głowy i szyi względem tułowia, polegające na pochyleniu głowy do boku. Jednocześnie twarz zwrócona jest ...
Czytaj Dalej